22 tháng 11, 2026
Phần mềm

AI bắt đầu tự vẽ phần cứng, từ hình học họa hình của Monge, Sketchpad 1963 đến GPT-6 Astra

Home›Phần mềm›AI bắt đầu tự vẽ phần cứng, từ hình học họa hình của Monge, Sketchpad 1963 đến GPT-6 Astra

Ngày 3/11/2026 (giờ Mỹ), OpenAI đăng một bài blog có tựa đề khá khô khan: “Accelerating engineering for the physical world” (Tăng tốc kỹ thuật cho thế giới vật lý). Nhưng bên trong là một thí nghiệm đáng chú ý: họ thử để GPT-6 Astra tự thiết kế một thiết bị phần cứng hoàn chỉnh mà không có kỹ sư nào trực tiếp sửa bản thiết kế. Astra tự đặt ra yêu cầu chức năng, vẽ vỏ máy và các khung bên trong để giữ linh kiện, chọn linh kiện điện tử, bố trí và đi dây cho bảng mạch in (PCB) sao cho vừa khít với vỏ, rồi thiết kế luôn giao diện và viết firmware để thiết bị nói chuyện được với Codex. Theo trang R&D World, nhà nghiên cứu Justin Lin của OpenAI gọi món đồ này là “Codex pet”, một thiết bị nhỏ có nút bấm để nói và màn hình, giúp anh kiểm tra các agent lập trình đang chạy mà không cần mở laptop. Hai thành viên của OpenAI làm nó như một dự án phụ trong chưa đầy một tuần, và một nhà máy gia công đã sản xuất lô mẫu nhỏ trong chưa đầy một tháng. Nhưng OpenAI cũng thừa nhận khá thẳng: để đưa được vào sản xuất vẫn phải qua nhiều vòng rà soát và chỉnh sửa, vì Astra không phải lúc nào cũng tính đến giới hạn sản xuất của nhà máy, dung sai, hay các chi tiết cần thiết để lắp ráp. Bài viết còn đưa ra vài con số khác. Kể từ tháng 2, lượng dùng mô hình của các đội phần cứng và hạ tầng ở OpenAI, tính bằng token, đã tăng 23 lần. Trên bài kiểm tra BenchCAD 2.0, vốn bắt mô hình dựng lại chi tiết và cụm lắp ráp 3D cũng như nhận diện các kết nối trên bảng mạch, một mô hình nội bộ mới hơn đạt điểm trung bình 0,875, so với 0,594 của GPT-6 Astra ở mức suy luận cao nhất. OpenAI cũng công bố hợp tác nghiên cứu với Mazda, dùng Astra để thử các kiểu đầu xe nhằm giảm lực cản gió, và mở rộng hợp tác với đội đua Chip Ganassi Racing để biến dữ liệu quét 3D của các chi tiết có sẵn thành mô hình CAD chỉnh sửa được và bản vẽ chế tạo 2D. Cùng ngày, Google cũng công bố Physical-Engineering’s Last Exam (PLE), bộ bài kiểm tra làm cùng Mercor gồm 85 bài toán kỹ thuật dài hơi thuộc bốn ngành cơ khí, điện, xây dựng và kết cấu. Mỗi bài trung bình có 61 tệp, từ PDF, bảng tính, email đến bản vẽ CAD 2D và mô hình BIM 3D, đúng như hồ sơ một kỹ sư nhận được ngoài đời. Kết quả: tất cả 14 mô hình hàng đầu đều dưới 50%, cao nhất là 48,3%. Một điểm thú vị là cấu hình tốt nhất thỏa mãn được 91% từng ràng buộc riêng lẻ, nhưng chỉ 41,3% sản phẩm cuối cùng vượt qua được toàn bộ các bài kiểm tra an toàn và tính khả thi bắt buộc. Hai thông báo trong cùng một ngày cho thấy các phòng thí nghiệm AI đang nhắm tới một thứ ngôn ngữ mới: không phải tiếng Anh hay Python, mà là bản vẽ kỹ thuật, thứ ngôn ngữ mà kỹ sư trên toàn thế giới dùng để nói chuyện với nhau và với nhà máy. Và thứ ngôn ngữ này có một lịch sử dài hơn anh em nghĩ, bắt đầu từ một bí mật quân sự của nước Pháp.

AI bắt đầu tự vẽ phần cứng, từ hình học họa hình của Monge, Sketchpad 1963 đến GPT-6 Astra - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho AI bắt đầu tự vẽ phần cứng, từ hình học họa hình của Monge, Sketchpad 1963 đến GPT-6 Astra. Ảnh: Tư liệu

Kỹ sư Paul Kutler dùng bút ánh sáng thao tác trên màn hình đồ họa IBM 2250 tại Trung tâm Nghiên cứu Ames của NASA, năm 1973. Bút ánh sáng và màn hình CRT là những công cụ đầu tiên đưa bản vẽ từ giấy lên máy tính Giữa thế kỷ 18, pháo binh ngày càng mạnh khiến các pháo đài châu Âu phải xây theo hình dạng ngày càng phức tạp, điển hình là kiểu pháo đài hình sao. Một bài toán đau đầu của kỹ sư quân sự thời đó là “défilement”: sắp xếp độ cao các bức tường sao cho quân phòng thủ bên trong không bị đối phương bắn tầm thẳng từ các điểm cao bên ngoài. Cách làm truyền thống là cử lính ra các vị trí quanh pháo đài để đo đạc, hoặc làm những phép tính dài dằng dặc mất cả tuần. Theo Wikipedia, một chàng trai trẻ tên Gaspard Monge (1746–1818), được nhận vào trường công binh École Royale du Génie ở Mézières làm thợ vẽ. Vì không xuất thân quý tộc, ông không được học như các học viên sĩ quan, tay nghề vẽ thì được khen nhưng tài toán học bị bỏ phí. Sau khoảng một năm, Monge được giao lập phương án défilement cho một pháo đài. Monge giải bài toán bằng hình vẽ thay vì bằng những phép tính dài, dựng các “nón tầm nhìn” trên giấy, và xong chỉ trong hai ngày. Ban đầu cấp trên không tin vì nhanh quá, nhưng khi kiểm tra lại thì phương pháp hoàn toàn đúng. Từ đó Monge phát triển thành cả một ngành: hình học họa hình (descriptive geometry), cách biểu diễn chính xác một vật thể ba chiều bằng các hình chiếu hai chiều trên những mặt phẳng vuông góc với nhau. Phương pháp này quá giá trị nên bị nước Pháp giữ làm bí mật quân sự trong nhiều năm. Chỉ đến sau Cách mạng Pháp, Monge mới được giảng công khai tại École Normale năm 1795, rồi tại École Polytechnique, nơi ông là giáo sư môn hình học họa hình. Bài giảng của ông được in thành sách năm 1799. Anh em nào từng học kỹ thuật ở Việt Nam chắc không lạ gì môn “Hình họa” và “Vẽ kỹ thuật” với các hình chiếu đứng, chiếu bằng, chiếu cạnh, chính là hậu duệ trực tiếp của phương pháp Monge.

AI bắt đầu tự vẽ phần cứng, từ hình học họa hình của Monge, Sketchpad 1963 đến GPT-6 Astra - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho AI bắt đầu tự vẽ phần cứng, từ hình học họa hình của Monge, Sketchpad 1963 đến GPT-6 Astra. Ảnh: Tư liệu

Chân dung nhà toán học Gaspard Monge (1746–1818), cha đẻ của hình học họa hình, nền tảng toán học của vẽ kỹ thuật. Tranh in thạch bản của François-Séraphin Delpech Có ngôn ngữ rồi thì cần cách nhân bản nó. Năm 1842, nhà khoa học người Anh John Herschel giới thiệu quy trình in cyanotype, dùng giấy tẩm hợp chất sắt nhạy sáng. Kỹ sư vẽ bản gốc lên giấy can bằng mực tàu, đặt lên giấy nhạy sáng, kẹp dưới kính rồi mang ra phơi nắng một hai phút. Kết quả là bản sao nét trắng trên nền xanh, thứ mà ngày nay tiếng Anh vẫn gọi là “blueprint”. Theo Wikipedia, cách này được dùng rộng rãi suốt hơn một thế kỷ để nhân bản bản vẽ trong xây dựng và công nghiệp, đến mức chữ “blueprint” giờ đồng nghĩa với “kế hoạch”. Suốt thời gian đó, hình ảnh quen thuộc của ngành kỹ thuật là những phòng vẽ dài với hàng dãy bàn vẽ, thước chữ T trượt dọc mép bàn, eke, compa và bút chì. Điểm yếu lớn nhất của bản vẽ tay là sửa chữa: Wikipedia ghi lại rằng nếu phát hiện lỗi hoặc cần thay đổi, nhiều khi phải vẽ lại cả bản vẽ từ đầu. Và quan trọng hơn, bản vẽ trên giấy không có cách nào tự kiểm tra xem các chi tiết có lắp vừa với nhau hay không.

AI bắt đầu tự vẽ phần cứng, từ hình học họa hình của Monge, Sketchpad 1963 đến GPT-6 Astra - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho AI bắt đầu tự vẽ phần cứng, từ hình học họa hình của Monge, Sketchpad 1963 đến GPT-6 Astra. Ảnh: Tư liệu

Hai kỹ sư L. C. Karr và H. B. Graves trong phòng vẽ kỹ thuật tại công trình đập Ruby, bang Washington, Mỹ, tháng 1/1939. Ảnh: Seattle Municipal Archives

AI bắt đầu tự vẽ phần cứng, từ hình học họa hình của Monge, Sketchpad 1963 đến GPT-6 Astra - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho AI bắt đầu tự vẽ phần cứng, từ hình học họa hình của Monge, Sketchpad 1963 đến GPT-6 Astra. Ảnh: Tư liệu

Chiếc Boeing 777 nguyên mẫu (số đăng ký N7771) tại Geneva, Thụy Sĩ, tháng 9/1995. Boeing 777 là máy bay thương mại đầu tiên được phát triển hoàn toàn bằng quy trình thiết kế có máy tính hỗ trợ. Ảnh: Aero Icarus Đỉnh cao của thời kỳ này là Boeing 777. Theo Wikipedia, đây là máy bay thương mại đầu tiên được phát triển hoàn toàn bằng CAD: mọi bản vẽ đều làm trên CATIA, cho phép kỹ sư “lắp ráp ảo” cả chiếc máy bay trên máy tính để kiểm tra va chạm và đảm bảo hàng nghìn chi tiết khớp với nhau trước khi lắp thật. Ban đầu Boeing không tin lắm, nên vẫn dựng một mô hình vật lý phần mũi máy bay để đối chiếu. Kết quả khớp tốt đến mức các mô hình vật lý khác bị hủy luôn. 777 trở thành chiếc máy bay phản lực đầu tiên của Boeing không cần đến một mô hình vật lý tỷ lệ thật đắt đỏ để hoàn thiện chi tiết, và chương trình được cho là giữ được chi phí ở mức khoảng 5 tỷ USD.

Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.