17 tháng 11, 2026
Phần mềm

Bê bối đăng ký dịch vụ tại Apple Store cho thấy mặt tối của việc chuyển dịch sang mô hình dịch vụ

Home›Phần mềm›Bê bối đăng ký dịch vụ tại Apple Store cho thấy mặt tối của việc chuyển dịch sang mô hình dịch vụ

Một khách hàng mua Apple Watch tại Apple Store kể lại rằng nhân viên tại Apple Store rất nhiệt tình đề nghị thiết lập đồng hồ ngay tại cửa hàng, dù bình thường người khách này vẫn có thể tự làm ở nhà. Suốt quá trình đó, nhân viên không hề nhắc tới bản dùng thử Apple Music hay bất kỳ dịch vụ nào được kích hoạt kèm theo. Câu chuyện này là một trong nhiều phản ánh và từ đó mở ra một loạt cáo buộc nghiêm trọng về cách nhân viên Apple Store đăng ký dịch vụ thu phí cho khách hàng. Cơ chế của bản dùng thử vốn rất đơn giản. Apple, giống như mọi công ty bán dịch vụ, không tự dưng tặng bản dùng thử vì lòng tốt mà vì kỳ vọng khách sẽ tiếp tục dùng sau khi hết hạn: họ miễn phí lúc đầu, sau một khoảng thời gian thì tự động gia hạn và bắt đầu trừ tiền. Theo những người tố giác, chính phần tự động gia hạn này không phải lúc nào cũng được nói rõ với khách. Một số nhân viên ngụ ý rằng bản dùng thử chỉ là quà tặng, không ràng buộc gì, số khác còn cáo buộc nhân viên tự bấm “Chấp nhận” trên thiết bị của khách mà không hề hỏi ý. Một người phản ánh còn cho biết họ đã “xác nhận với những người khác rằng chuyện này xảy ra ở các cửa hàng khác” và “nhiều nhân viên đã thừa nhận” với họ là có làm như vậy. Tới thời điểm này, Apple chưa đưa ra phản hồi chính thức nào về các cáo buộc nêu trên.

Vấn đề không nằm ở vài nhân viên làm sai mà ở KPI 40% treo trên đầu họ

Cách phản hồi dễ nhất mà Apple có thể thực hiện đó là giải thích rằng chỉ vài nhân viên tự ý làm bậy, không phải chính sách công ty và ban lãnh đạo cũng bất ngờ khi nghe chuyện. Thật ra cách giải thích này không hoàn toàn sai, vì không có bằng chứng nào cho thấy Apple chỉ đạo nhân viên lừa khách. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là những việc này xảy ra mang tính hệ thống, không phải kiểu đưa ra những quy định gợi ý cụ thể, mà thông qua cách công ty đo hiệu suất của nhân viên.

Bê bối đăng ký dịch vụ tại Apple Store cho thấy mặt tối của việc chuyển dịch sang mô hình dịch vụ - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Bê bối đăng ký dịch vụ tại Apple Store cho thấy mặt tối của việc chuyển dịch sang mô hình dịch vụ. Ảnh: Tư liệu

Cho tới gần đây, một trong những chỉ số Apple dùng để đánh giá nhân viên bán lẻ là “services attach rate”, tức tỷ lệ phần trăm khách mua thiết bị do nhân viên đó hỗ trợ có đăng ký thêm một dịch vụ thuê bao. Ở ít nhất một số cửa hàng, mục tiêu được đặt ra là 40%. Nói cho dễ hình dung là nếu anh em giúp 10 người mua iPad thì phải đảm bảo ít nhất 4 người trong số đó đăng ký thêm một dịch vụ nào đó ngay lúc mua. Hiện chưa rõ nhân viên không đạt chỉ tiêu bị xử lý thế nào, hay người đạt có được thưởng gì không, tuy nhiên tiêu chí trên vẫn sẽ định hình hành vi kể cả khi không có thưởng phạt rõ ràng, bởi sự tồn tại của con số 40% đã nói với nhân viên rằng công ty coi trọng đúng kiểu thành công này và ngầm hiểu rằng nó sẽ là một trong những yếu tố quyết định chuyện thăng chức, tăng lương, thưởng hay cắt giảm. Với một tổ chức có hơn 100.000 nhân viên bán lẻ, sẽ thật ngây thơ nếu nghĩ một chỉ tiêu như vậy không khiến người ta ép khách đăng ký, và trong một số trường hợp, lách qua chuyện khách có thật sự đồng ý hay không. Phản ứng của Apple sau đó cũng đáng chú ý. Công ty đã ngừng theo dõi tỷ lệ gắn dịch vụ không lâu sau khi phóng sự về sự việc này được đăng tải. Chúng ta có thể coi đây là sự thừa nhận ngầm rằng chỉ số này dễ khuyến khích hành vi sai trái, nhưng Apple nói với MacRumors rằng đó chỉ là trùng hợp vì chỉ số này không phù hợp với mùa lễ hội sắp tới. Nếu đúng như vậy, nhiều khả năng KPI này sẽ quay lại vào năm mới. Ngoài ra, Apple được cho là đã gửi thông báo nội bộ tới các cửa hàng, nhắc nhân viên phải có sự đồng ý rõ ràng của khách trước khi đăng ký dùng thử và đảm bảo chính khách hàng, không phải nhân viên, là người bấm nút.

Mô hình dịch vụ khiến lợi ích của Apple và người dùng tách rời nhau

Việc chuyển mình sang dịch vụ là một trong những thành công lớn nhất thời Tim Cook. Thay vì phải quá phụ thuộc vào iPhone với rủi ro thị trường smartphone sẽ có lúc đi xuống, Apple đã chuyển hướng hoạt động của mình: thay vì chỉ bán phần cứng, công ty tập trung ngày càng nhiều vào việc bán dịch vụ thuê bao cho chính những người đang dùng phần cứng đó. Khi đó, doanh thu định kỳ sẽ rất ổn định và dễ dự đoán hơn và nếu công ty sở hữu luôn nội dung thì việc mở rộng gần như không tốn thêm chi phí. Trên thực tế, việc sản xuất sáu triệu chiếc iPhone Duo là chuyện rất khó và rất tốn kém, trong khi làm một bộ phim đua xe tuy cũng tốn kém nhưng phát cho sáu triệu người xem thì chi phí gần như không tăng. Với góc nhìn này, mảng dịch vụ đã mang về cho Apple 30 tỷ USD doanh thu chỉ trong quý gần nhất. Vấn đề ở đây là việc là bán thuê bao phức tạp hơn bán phần cứng, vì lợi ích của người mua và người bán không còn trùng nhau. Bán phần cứng về cơ bản là một quá trình mà hai bên cùng muốn một điều: người mua hài lòng với chất lượng sản phẩm rồi một hai năm sau mua tiếp đời mới. Dĩ nhiên vẫn có chuyện cố tình làm sản phẩm lỗi thời sớm, hay nhân viên dụ khách mua bản mạnh hơn nhu cầu, nhưng trong cả hai trường hợp, cái lợi ngắn hạn của người bán đều phải trả bằng thiện cảm lâu dài của người dùng. Và vì đây là giao dịch một lần nên mối quan hệ giữa hai bên khá đơn giản.

Bê bối đăng ký dịch vụ tại Apple Store cho thấy mặt tối của việc chuyển dịch sang mô hình dịch vụ - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Bê bối đăng ký dịch vụ tại Apple Store cho thấy mặt tối của việc chuyển dịch sang mô hình dịch vụ. Ảnh: Tư liệu

Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.