Gần một nửa vật thể trên quỹ đạo là rác vũ trụ

Một báo cáo mới đây cho thấy 47% vật thể trên quỹ đạo là rác vũ trụ. Năm 2025, một nhóm phi hành gia Trung Quốc bị mắc kẹt trên trạm vũ trụ Thiên Cung sau khi một mảnh nghi là rác vũ trụ làm nứt cửa sổ tàu trở về của họ. Năm trước đó, vào 2024, các phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS đã phải vào nơi trú ẩn khẩn cấp khi một vệ tinh Nga đã ngừng hoạt động vỡ thành nhiều mảnh trong quỹ đạo. Đây không phải là những trường hợp cá biệt. Chúng là dấu hiệu cho thấy một vấn đề đang lớn dần ngay trên đầu chúng ta mà phần lớn con người không nhìn thấy: gần một nửa số vật thể đang bay quanh Trái Đất hiện nay là rác.
Gần 47% vật thể trên quỹ đạo là rác
Theo một báo cáo mới từ Accu, công ty cung cấp linh kiện kỹ thuật, dựa trên dữ liệu của Space-Track.org thuộc Lực lượng Không gian Mỹ, hiện có 33.269 vật thể có thể theo dõi được đang ở trên quỹ đạo Trái Đất. Trong số đó, chỉ có 17.682 là vệ tinh. Phần còn lại, gần 47%, là rác dưới nhiều hình thức khác nhau: thân tên lửa đã qua sử dụng, mảnh vỡ từ các vụ va chạm, hoặc các vật thể không xác định được nguồn gốc.
Hình ảnh minh họa cho Gần một nửa vật thể trên quỹ đạo là rác vũ trụ. Ảnh: Tư liệu
Rác vũ trụ giờ đây đã trở thành một vấn đề lớn cho các sứ mạng không gian
Tại sao kích thước nhỏ vẫn nguy hiểm: vấn đề nằm ở tốc độ
Lý do rác vũ trụ nguy hiểm không nằm ở kích thước mà ở tốc độ. Phần lớn vật thể trên quỹ đạo đang di chuyển với vận tốc khoảng 27.000 km/giờ, tức gấp 22 lần tốc độ âm thanh. Ở tốc độ này, ngay cả một mảnh vảy sơn cũng có thể gây hư hại nghiêm trọng cho các hạ tầng đang vận hành trên quỹ đạo. Đó là lý do vì sao một mảnh nhỏ không xác định lại có thể làm nứt cửa sổ tàu trở về của trạm Thiên Cung năm 2025. Đó cũng là lý do vì sao vụ vỡ vệ tinh Nga năm 2024 lại buộc các phi hành gia trên ISS phải vào nơi trú ẩn khẩn cấp. Sau vụ ISS, chính phủ Mỹ đã khởi động một chương trình riêng để tìm và theo dõi các mảnh rác nhỏ nhất ở quỹ đạo tầm thấp. Điều đáng nói là đây không phải là vấn đề gì quá mới mẻ. Rác vũ trụ bắt đầu tích lũy từ năm 1957, khi vệ tinh đầu tiên là Sputnik 1 được phóng lên. Nhưng tốc độ tích lũy đã tăng vọt trong khoảng một thập kỷ trở lại đây. Lý do nằm ở quy mô kinh tế của ngành không gian. Khi chi phí phóng tên lửa giảm mạnh nhờ các công ty tư nhân như SpaceX, số lần phóng cũng tăng nhanh. Riêng giai đoạn 2020 đến 2025, số vật thể có thể theo dõi được trên quỹ đạo đã tăng thêm khoảng 10.000. Tức là chỉ trong 5 năm gần đây, đã có thêm một lượng vật thể tương đương cả 60 năm trước cộng lại. Đối với các vệ tinh đang hoạt động, mối nguy đang ở mức báo động. Theo phân tích của Accu, hiện cứ 10 vệ tinh thì có 7 mảnh rác được theo dõi xung quanh. Tỷ lệ này sẽ chỉ xấu đi nếu xu hướng tăng tốc tiếp tục.
Quốc gia nào tạo ra rác vũ trụ nhiều nhất và hiện tại có ai dọn rác không?
Có một sự thật đáng nói là tuy rác vũ trụ là vấn đề toàn cầu nhưng nguyên nhân không chia đều toàn cầu. Báo cáo của Accu ước tính Trung Quốc chịu trách nhiệm cho khoảng 65% số mảnh vỡ trên quỹ đạo. Mỹ chịu khoảng 40%. Cộng đồng các Quốc gia Độc lập, bao gồm Nga và 8 nước nhỏ hơn, chiếm khoảng 23%. Các con số này là ước tính và có thể chồng lấn lên nhau do phương pháp tính khác nhau cũng như nguồn gốc phức tạp của một số mảnh vỡ. Nhưng bức tranh chung khá rõ: ba nhóm trên là nguồn tạo ra phần lớn rác vũ trụ đang quay quanh hành tinh.
Hình ảnh minh họa cho Gần một nửa vật thể trên quỹ đạo là rác vũ trụ. Ảnh: Tư liệu
Trung Quốc xả ác nhièu nhất, sau đó đến Mỹ và các quốc gia khác
Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.
