22 tháng 11, 2026
Phần mềm

Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán

Home›Phần mềm›Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán

Chỉ hai tháng sau khi Google ra mắt mô hình AI mới toanh của họ, Gemini, tập đoàn này đã công bố luôn phiên bản Gemini 1.5. Theo Google, phiên bản 1.5 quy mô lớn hơn, vận hành nhanh hơn và khả năng tạo nội dung tốt hơn bản trước. Hôm 15/2, họ viết hẳn 1600 từ chỉ để giới thiệu mô hình AI này, kèm theo clip minh họa, từ đó khiến cả thế giới công nghệ chú ý. Sự chú ý đó dành cho Google, kéo dài cỡ đâu vài giờ đồng hồ. Lý do là chỉ đến tối ngày hôm ấy, OpenAI giới thiệu Sora, công cụ tạo ra những đoạn video clip cực kỳ chân thực, dài tối đa 60 giây chỉ nhờ vào những lệnh dạng văn bản. Phản hồi của cộng đồng đến gần như ngay lập tức. CEO Sam Altman thậm chí còn lên MXH X chọn ra những người may mắn, lấy prompt họ đăng rồi dùng AI tạo ra video, trả lời yêu cầu của chính người dùng. Những tính từ đầy hoa mỹ như “đẹp mắt ” hay “cực mạnh” xuất hiện trên khắp các trang tin, còn những người lạc quan hơn thì thậm chí còn nghĩ tới chuyện AI tạo video rồi sẽ biến Hollywood trở thành vô dụng.

Còn với Google, chỉ vài ngày sau đó, các kỹ sư và các giám đốc điều hành tập đoàn phải quay cuồng đi tìm câu trả lời vì sao công cụ tạo hình của Gemini trả những kết quả chẳng chính xác về mặt lịch sử một chút nào. Những vị cha sáng lập ra nước Mỹ có cả người da màu, rồi lính Phát xít Đức chủng tộc châu Á, hay thậm chí còn có người nhận được kết quả là một người da màu đội chiếc mũ của Giáo Hoàng.

CEO Pichai đã mô tả Google như một công ty định hướng AI từ năm 2016. Nhưng rồi công nghệ mô hình ngôn ngữ quy mô lớn, thứ họ bắt đầu phát triển trước cả OpenAI lại tạo ra sản phẩm thương mại không chỉ ra mắt sau ChatGPT, đã vậy chất lượng còn bị tất cả nghi hoặc. Việc Google bị coi là một tập đoàn từ chỗ thay đổi cả ngành công nghệ trở thành một cái tên cổ lỗ không thức thời đã được đề cập từ lâu. Google được thành lập hơn 25 năm về trước, và hai thập kỷ rưỡi trong ngành công nghệ có lẽ tương đương với hai thế kỷ phát triển của các ngành khác. Google đã tồn tại qua 5 đời tổng thống Mỹ, 2 lần khủng hoảng tài chính. Những nhà đồng sáng lập Google giờ đã trở thành những thần tượng của cả Silicon Valley. Còn mới đây nhất, Google đổi tên tập đoàn chủ quản thành Alphabet, một cụm từ các bạn nhỏ sẽ được học từ khi mới 3 tuổi.

Google năm xưa đầy liều lĩnh và sáng tạo

Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán. Ảnh: Tư liệu

Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán. Ảnh: Tư liệu

Một cựu nhân viên lâu năm từng gắn bó với Google những ngày đầu nói rằng: “Văn hóa công ty theo kiểu đối xử thực sự tốt với nhân viên, tạo ra cảm giác họ sở hữu công ty này, là thứ rất mới và điên rồ những năm đầu thập niên 2000.” Và ở thời điểm đó, Google liên tục tạo ra những thứ mới: Dùng dữ liệu vệ tinh để vẽ bản đồ trái đất, tự xây dựng đường truyền internet tốc độ cao phục vụ cả công ty, hay thậm chí là nghiên cứu cách giúp con người sống lâu hơn.

Cố gắng bảo vệ cỗ máy in tiền mang tên quảng cáo trực tuyến

Nếu bây giờ đi hỏi những nhân viên Google những câu hỏi khi nào, bằng cách nào hay vì sao nhân viên tập đoàn trở nên quá thoải mái và ỷ lại, sẽ có nhiều câu trả lời khác nhau. Có người sẽ nói rằng tập đoàn càng lúc càng lớn. Người khác thì cho rằng tập đoàn thiếu đi những lãnh đạo có tầm nhìn. Vài người khác thì đổ lỗi cho việc sợ những quy định quản lý và việc bị dư luận phản đối. Cũng có người cho rằng Google giờ là con rối trong tay những ngân hàng đầu tư phố Wall. Nhưng có một điều rõ ràng và tất cả đều đồng thuận, đó là thành công về mặt tài chính dưới thời CEO Sundar Pichai. Doanh thu của tập đoàn bùng nổ, giá trị vốn hóa thì từ 400 tỷ USD khi ông Pichai bắt đầu nắm quyền năm 2015, trở thành 1.7 nghìn tỷ USD. Năm ngoái, một trong những canh bạc đầu tiên của ông Pichai, dịch vụ điện toán đám mây, cuối cùng cũng đã có lãi.

Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán. Ảnh: Tư liệu

Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán. Ảnh: Tư liệu

Vậy là 1 thập kỷ qua, số sản phẩm thất bại của Google nhiều hơn hẳn so với những thử nghiệm thành công. Từ kính thực tế tăng cường cho đến dịch vụ chơi game đám mây. Rồi thậm chí cả những sản phẩm chủ chốt của Google cũng có dấu hiệu hụt hơi. Không chỉ người dùng mà bản thân các nhà nghiên cứu gần đây cũng chứng minh được rằng chất lượng kết quả tìm kiếm từ Google Search càng lúc càng giảm. Sự hiện diện của công nghệ AI sẽ chỉ khiến tình trạng này của Google trở nên tồi tệ hơn trong tương lai. Michael Avrukin, một cựu kỹ sư Google, gia nhập năm 2014 và mới nghỉ việc năm 2023: “Họ rơi vào cái bẫy của những phát triển và cải tiến nhỏ. Bỗng nhiên cái gì cũng được định lượng bằng những cột mốc cụ thể và chi li.”

Chấp nhận dừng sáng tạo để đảm bảo lợi nhuận

Trong nhiều năm, nhân viên Google được khuyến khích khám phá những dự án mới, không liên quan trực tiếp tới công việc chính của họ, gọi là “20% thời gian.” Nhiều thử nghiệm trong số đó được chuyển qua phát triển trong một khu vực nội bộ tên là Area 120. Gọi là 120 vì đó là câu nói đùa của nhiều nhân viên Google, rằng bỏ 20% nghĩ một ý tưởng mới xong rốt cuộc phải bỏ 120% thời gian làm việc để phát triển nó. Năm 2021, quy chế công ty thay đổi, không cho phép nhân viên tự do chuyển qua bộ phận khác làm việc. Năm 2022, Area 120 thu gọn quy mô, dừng phát triển nhiều dự án không liên quan tới AI, và cho nhiều nhân viên nghỉ việc. Người phát ngôn Google thì nói rằng những nhân viên của tập đoàn vẫn được khuyến khích phát triển những ý tưởng mới, dẫn ví dụ chiếc máy màn gập Pixel Fold, dự án máy tính lượng tử và giải pháp Magic Eraser xóa chi tiết thông minh trong điện thoại Pixel.

Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán. Ảnh: Tư liệu

Còn những mảng khác, X, phòng lab nghiên cứu công nghệ xe hơi tự hành, thang máy vào không gian và khung exoskeleton cũng thu gọn về quy mô vì phải đối mặt với áp lực giảm chi phí kinh doanh. Trước kia, nếu một dự án trong phòng lab X đủ chất lượng, nó sẽ trở thành một mảng kinh doanh độc lập trong Google. Nhưng nguồn tin của nhân viên Google mới cho biết rằng trong năm nay, sẽ không còn điều đó nữa. Những dự án đủ tiềm năng sẽ phải kiếm nguồn vốn bên ngoài để tiếp tục đầu tư nghiên cứu, mở công ty riêng, không thuộc về Alphabet. Đã từng có thời, việc có một công việc ở Google đồng nghĩa với việc không cần phải nghĩ gì nữa. Những kỹ sư của tập đoàn liên tục bị các đơn vị đối thủ lôi kéo, và họ thậm chí còn chẳng thèm nghe máy hoặc cập nhật CV. Vậy nên, kế hoạch cắt giảm 12 nghìn nhân sự vào tháng 1/2023, cùng thời điểm Microsoft và Amazon thanh lọc nhân sự, đã tạo ra một bầu không khí ảm đạm trong nội bộ tập đoàn: “Thông tin ấy đến bất ngờ, và trước kia chưa từng có một sự kiện như vậy. Thế là chỉ trong chớp mắt, 20 năm gây dựng lòng tin với nhân viên trở thành vô giá trị.”

Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán. Ảnh: Tư liệu

Google tiếp tục thanh lọc nhân sự cho tới tận đầu năm 2024, việc nhân viên lo lắng cũng là dễ hiểu: “Giờ ở lại Google là một cuộc chơi sinh tồn. Mỗi nhân viên đều gặp áp lực phải vào được mảng ít có khả năng bị cho nghỉ việc nhất, còn về văn hóa công ty, chẳng ai còn cảm giác họ sở hữu bất kỳ thứ gì của công ty nữa.” Một hậu quả, là những người thực sự thông minh, dám đặt câu hỏi thử thách những ý tưởng cũ hay tranh luận để làm mọi chuyện tốt hơn dần bị cho ra rìa. Nó trái ngược hoàn toàn với Google của năm 2012, khi chính dự án Aristotle của họ có một nghiên cứu cho rằng, nhóm làm việc hiệu quả nhất là nhóm cảm thấy an toàn về tâm lý, không bị tác động bên ngoài ảnh hưởng năng suất lao động. Patrick Mork, giám đốc marketing của Google Play, nghỉ việc năm 2013: “Nếu bạn mất niềm tin và cảm giác an toàn về tâm lý, gần như không thể nào sáng tạo được. Thời điểm tập đoàn chậm sáng tạo, họ sẽ mất đi những người giỏi nhất, vì những người giỏi nhất ghét nhất thói quan liêu.” Google trong một khoảng thời gian dài đã tránh được tình trạng quan liêu. Năm 2018, hơn chục vị phó chủ tịch các mảng đã viết bức thư gửi lên Pichai nói rằng Google đang phát triển quá chậm, cần sự lãnh đạo chặt chẽ hơn. Còn các nhân viên thì chuyền tay nhau một tài liệu tên là “Vì sao ở Google cái gì cũng khó”, phê phán kết cấu tập đoàn.

Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán. Ảnh: Tư liệu

Năm 2023, một khảo sát toàn công ty được thực hiện, khi hơn 75% số người được hỏi nói rằng họ tự hào khi làm việc ở Google. Nhưng 45%, tương đương hàng nghìn nhân viên, thì nói rằng tệ quan liêu đang khiến công việc của họ chậm lại. Ban lãnh đạo tập đoàn có vẻ biết tình trạng này: “Chúng tôi đang tinh giản cơ cấu tập đoàn, giảm tầng và tránh quan liêu.” Tập đoàn càng lớn lên, số lượng những nhân sự tuyển mới không đủ tiêu chuẩn vốn rất cao xưa kia cũng nhiều lên. Google Cloud thì bị nhân viên gọi vui là “Goracle”, ám chỉ lượng nhân viên mới đông đảo đến từ Salesforce và Oracle.

Nghiên cứu AI cả thập kỷ, nhưng vẫn chậm chân

Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán. Ảnh: Tư liệu

ChatGPT ra mắt cuối năm 2022 chính là sự kiện khiến tất cả cùng đặt ra câu hỏi, vì sao Google không thể phát triển sản phẩm thương mại hóa dù họ là những người nghiên cứu ra công nghệ này đầu tiên. Người trong Google thì bắt đầu đổ lỗi cho nhau, không biết ai mới phải chịu trách nhiệm cho việc một tập đoàn khổng lồ thua cả một startup nhỏ. Một phần nguyên nhân có lẽ đến từ việc Google giờ rất ngại đưa ra những khoản đầu tư liều lĩnh. Họ không dám cho ra mắt sản phẩm Google Mic, vì những lo ngại về quyền riêng tư của người dùng. Rốt cuộc Alexa của Amazon ra mắt trước, Google buộc phải chịu đi sau. Cũng có lý khi giữ tâm lý cảnh giác, vì không thiếu những lần công nghệ mới đã khiến công ty chủ quản phải muối mặt. Pichai cũng từng nhấn mạnh vào lợi ích của việc chờ đợi: “Khi vài người cố coi khoảnh khắc này là thời điểm cuộc chạy đua AI bắt đầu, chúng tôi lại nghĩ khác. Thứ quan trọng hơn là cuộc chạy đua tạo ra công cụ AI có trách nhiệm và đảm bảo với xã hội rằng chúng tôi làm đúng.” Nhưng hệ quả của việc chờ đợi, là Google giờ luôn ra mắt sản phẩm sau đối thủ cạnh tranh.

Vị cựu giám đốc Google nói: “Google bây giờ không đi trước cả thế giới cỡ 10 năm về công nghệ AI tạo nội dung, nghe như trò đùa đúng không? Cùng lúc, Google cũng chẳng hơn ai về công nghệ xe hơi tự hành, cũng giống trò đùa nốt.”

Lội ngược dòng như Microsoft, hay thu mình lại như IBM?

Cũng có vài dấu hiệu mang tính hy vọng. Google giờ khiến người ta nhớ đến Microsoft của thời Steve Ballmer còn làm CEO. Họ bỏ lỡ xu hướng smartphone, xu hướng tìm kiếm trực tuyến, và xu hướng điện toán đám mây, để rơi chúng vào tay Apple, Google và Amazon. Nhưng hiện giờ dưới thời CEO Satya Nadella, Microsoft đã có cuộc lội ngược dòng ngoạn mục. Nhưng hiện giờ, Google so sánh với IBM hợp lý hơn: Vẫn là một tập đoàn khổng lồ, nhưng không còn vị thế độc tôn, sau khi từ bỏ văn hóa doanh nghiệp cho phép kích thích sự sáng tạo, giúp những cái đầu thông minh nhất có cảm giác làm gì cũng khả thi. Biến thành IBM thì cũng không phải tệ hại, nhưng cái danh tiếng của Google mấy chục năm qua cũng sẽ không còn.

Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Google có đang dần biến thành IBM thứ hai, vừa lỗi thời vừa nhàm chán. Ảnh: Tư liệu

Biến đổi từ một nhà máy tạo ra những điều kỳ diệu trở thành một cái guồng kiếm tiền không hồi kết có lẽ sẽ là cái kết của phép thử mang tên văn hóa doanh nghiệp Google. Nhưng thời điểm này cần thay đổi nhiều hơn là số lượng nhân viên còn lại ở tập đoàn. Những đối thủ cạnh tranh như Meta và Microsoft vài năm qua, nhờ những quyết định rõ ràng và quyết đoán, đã tìm ra được sự cân bằng giữa văn hóa sáng tạo với hiệu quả lao động của cả tập đoàn. Theo Business Insider

Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.