19 tháng 11, 2026
Phần mềm

Hai vệ tinh SJ-21 và SJ-25 hợp nhất, Bước tiến mới của Trung Quốc trong việc tái sử dụng vệ tinh

Home›Phần mềm›Hai vệ tinh SJ-21 và SJ-25 hợp nhất, Bước tiến mới của Trung Quốc trong việc tái sử dụng vệ tinh

Trung Quốc vừa tạo ra một cột mốc mới trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ, khi hai vệ tinh SJ-21 và SJ-25 được cho là đã ghép nối thành công ở quỹ đạo địa tĩnh, một khu vực chiến lược cách Trái Đất hơn 35.000 km. Sự kiện này được cho là nỗ lực đầu tiên trên thế giới trong việc tiếp nhiên liệu ở độ cao này và nó được theo dõi không chỉ bởi các chuyên gia dân sự mà cả giới quân sự Mỹ, vốn rất quan tâm đến tiềm năng công nghệ đang hình thành từ phía Trung Quốc.

Hai vệ tinh SJ-21 và SJ-25 là gì và việc hợp nhất của chúng xảy ra thế nào?

Trung Quốc hiện đang thể hiện vị thế tiên phong trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ với hai vệ tinh thử nghiệm đặc biệt: SJ-21 (Shijian-21) và SJ-25 (Shijian-25). Đây là những vệ tinh được phát triển nhằm kiểm nghiệm các công nghệ then chốt cho tương lai của ngành không gian, đặc biệt là khả năng tái sử dụng và kéo dài tuổi thọ vệ tinh.

Hai vệ tinh SJ-21 và SJ-25 hợp nhất, Bước tiến mới của Trung Quốc trong việc tái sử dụng vệ tinh - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Hai vệ tinh SJ-21 và SJ-25 hợp nhất, Bước tiến mới của Trung Quốc trong việc tái sử dụng vệ tinh. Ảnh: Tư liệu

SJ-21 đã thành công trong việc kéo một vệ tinh Beidou lên một quỹ đạo cao hơn trong không gian Về cơ bản, SJ-21 được phóng lên quỹ đạo địa tĩnh vào năm 2021 với nhiệm vụ thử nghiệm kỹ thuật giảm rác vũ trụ. Vệ tinh này đã thực hiện thành công việc tiếp cận và di chuyển một vệ tinh Beidou hỏng lên quỹ đạo cao hơn, góp phần làm sạch không gian và chứng minh khả năng thao tác linh hoạt với các vật thể trên quỹ đạo. Trong khi đó, SJ-25 được phóng vào đầu năm 2025, với sứ mệnh thử nghiệm công nghệ tiếp nhiên liệu cho các vệ tinh khác trên quỹ đạo, theo mô tả của Học viện Công nghệ Hàng không Vũ trụ Thượng Hải. Đây là bước tiến lớn giúp kéo dài tuổi thọ hoạt động của các vệ tinh, giảm chi phí và rác thải không gian.

Hai vệ tinh SJ-21 và SJ-25 hợp nhất, Bước tiến mới của Trung Quốc trong việc tái sử dụng vệ tinh - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Hai vệ tinh SJ-21 và SJ-25 hợp nhất, Bước tiến mới của Trung Quốc trong việc tái sử dụng vệ tinh. Ảnh: Tư liệu

Quan sát cho thấy SJ-21 và SJ-25 đã hợp nhất với nhau Thật ra trước đó, vào năm 2016, Trung Quốc cũng đã phóng một vệ tinh trang bị cánh tay robot để thực hiện nhiệm vụ giảm rác vũ trụ, mở đường cho các công nghệ phục vụ tái sử dụng không gian. Tuy nhiên, lần ghép nối này có thể là bước đi xa hơn: chuyển giao nhiên liệu giữa hai vệ tinh ở độ cao hơn 35.000 km, một việc từng được cho là cực kỳ khó khăn do điều kiện khắc nghiệt của môi trường không gian và yêu cầu kỹ thuật chính xác gần như tuyệt đối. Trước đó, Northrop Grumman đã phát triển các vệ tinh Mission Extension Vehicles có khả năng ghép nối và kéo dài tuổi thọ vệ tinh thương mại, nhưng chưa có khả năng chuyển giao nhiên liệu như SJ-21 và SJ-25.

Tính lưỡng dụng của công nghệ này

Điều khiến cộng đồng quốc tế chú ý đến sự kiện này là vì tính lưỡng dụng rõ rệt của công nghệ này. Một mặt, nó mở ra khả năng kéo dài vòng đời các vệ tinh đắt đỏ vốn thường ngưng hoạt động chỉ vì cạn nhiên liệu. Mặt khác, nó cũng đặt ra lo ngại: liệu đây có phải là bước đệm để Trung Quốc phát triển khả năng tiếp cận, kiểm soát hoặc thậm chí vô hiệu hóa vệ tinh của các nước khác không? Các tên lửa chống vệ tinh từ mặt đất thường kém hiệu quả ở độ cao này, nên việc sử dụng các nền tảng vũ khí đặt trên không gian để tiếp cận và vô hiệu hóa vệ tinh đối phương được xem là chiến lược ưu việt hơn. Khái niệm này không phải là mới khi quân đội Mỹ gọi nó là “dynamic space operations”, tức những khả năng hoạt động cơ động trong không gian để ứng phó hoặc chủ động thao túng tình hình. Khái niệm này được các lãnh đạo quân sự Mỹ như Trung tướng John Shaw nhấn mạnh, nhằm đối phó với các thách thức và hoạt động của đối thủ trên quỹ đạo. Nhưng rõ ràng, nếu Trung Quốc thực sự đã làm được điều này trước Mỹ, thì cuộc đua trên quỹ đạo không còn là lý thuyết nữa, mà đang rất thực tế.

Ý nghĩa chiến lược trong kỷ nguyên không gian mới

Với việc tiếp nhiên liệu thành công, vệ tinh có thể cơ động liên tục, khiến mọi nỗ lực giám sát từ đối phương trở nên khó khăn hơn. Mỹ hiện sở hữu hệ thống GSSAP, các vệ tinh do thám có thể tiếp cận các vật thể khác ở quỹ đạo địa tĩnh, nhưng theo các cựu tướng lĩnh của Lực lượng Không gian Mỹ, GSSAP có giới hạn rõ ràng về nhiên liệu, tốc độ và sự cơ động.

Hai vệ tinh SJ-21 và SJ-25 hợp nhất, Bước tiến mới của Trung Quốc trong việc tái sử dụng vệ tinh - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Hai vệ tinh SJ-21 và SJ-25 hợp nhất, Bước tiến mới của Trung Quốc trong việc tái sử dụng vệ tinh. Ảnh: Tư liệu

Phía Mỹ cũng có những quan sát nhất định vì cột mốc này có thể thay đổi hoàn toàn chiến lược không gian toàn cầu Nếu Trung Quốc có thể tái nạp nhiên liệu giữa các vệ tinh của họ bất kỳ lúc nào, thì chi phí cho mỗi lần cơ động gần như bằng 0, tạo ra ưu thế chiến thuật to lớn. Khi đó, GSSAP có thể bị “bỏ lại phía sau”, không kịp phản ứng hoặc tiếp cận để quan sát các động thái đáng ngờ. Ngoài ra, thực tế cho thấy là là SJ-21 từng thực hiện nhiều bước di chuyển lớn, sau đó ngừng hoạt động trong thời gian dài có thể vì hết nhiên liệu. Giờ đây, nếu nó bất ngờ hoạt động trở lại với quỹ đạo linh hoạt, đó sẽ là dấu hiệu rõ ràng cho thấy nó vừa được nạp lại nhiên liệu.

Việc SJ-21 có thật sự được tiếp nhiên liệu vẫn là ẩn số

Dù dữ liệu từ COMSPOC, một công ty theo dõi vệ tinh tại Mỹ, cho thấy hai vệ tinh đã tiếp cận và “hợp nhất”, vẫn không ai dám khẳng định chắc chắn là đã có tiếp nhiên liệu diễn ra. Trước đó đã có những lần tiếp cận vào tháng 6 nhưng rồi hai vệ tinh này lại tách ra, có thể à tập dượt hoặc tránh sự theo dõi của GSSAP. Hiện tại chưa có hình ảnh hay công bố xác thực từ phía Trung Quốc, và các tổ chức như COMSPOC từ chối đưa ra suy đoán, họ chỉ tập trung mô tả dữ liệu quan sát được. Các chuyên gia và quân đội sẽ theo dõi các động thái của SJ-21 sau khi tách ra để xác nhận việc tiếp nhiên liệu có thành công hay không. Vì vậy, giới phân tích vẫn đang chờ dấu hiệu rõ ràng: SJ-21 có di chuyển mạnh mẽ trở lại hay không, đó mới là chỉ dấu thực sự cho thấy sứ mệnh đã hoàn tất. Việc này quan trọng vì nó sẽ định hình tương lai của chiến lược không gian toàn cầu, nơi vệ tinh không còn là thiết bị dùng một lần, mà có thể được tái tạo và tái vũ trang ngay trên quỹ đạo. Rõ ràng là sự kết hợp giữa SJ-21 và SJ-25 không chỉ mở ra kỷ nguyên mới cho công nghệ bảo trì, tái sử dụng vệ tinh mà còn mang ý nghĩa chiến lược, giúp Trung Quốc tăng cường năng lực kiểm soát và vận hành các thiết bị không gian trong tương lai. Nó cũng đồng thời buộc các cường quốc khác, đặc biệt là Mỹ, phải tăng tốc đầu tư để không bị tụt lại trong cuộc đua thầm lặng này.

Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.