17 tháng 11, 2026
Phần mềm

IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip

Home›Phần mềm›IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip

Ngày 11/11/2026, tại Yorktown Heights, New York, IBM công bố thế hệ xử lý lượng tử tiếp theo mang tên Nighthawk r3, và nói năm 2027 sẽ nối hai chip này thành một hệ thống 1.040 qubit. Đây không phải chiếc máy đã chạy hôm nay, mà là một thay đổi trong cách hãng đi tới con số khoảng một nghìn qubit mà lộ trình công khai từng hứa. Tinhte trước đây đã từng đưa các chip lượng tử của IBM như Eagle, Osprey, hệ hơn 1.000 qubit thời Condor, rồi hợp tác IBM–AMD. Những bài đó là các mốc khác. Bài này chỉ nói về thay đổi lộ trình ngày 11/11 vừa rồi. Để dễ hình dung: qubit là đơn vị tính của máy lượng tử, khác bit 0 hoặc 1 của máy thông thường vì có thể ở trạng thái chồng chất. Nhưng nhiều qubit hơn không tự biến thành “máy đã xài được”. IBM cũng tách qubit lập trình được, tức phần anh em dùng để chạy mạch, khỏi tổng số qubit vật lý trên chip, vì một phần phần tử được dành cho việc khác, như đưa qubit về trạng thái nền cho lần chạy sau.

Không còn kế hoạch xâu chín chip nhỏ để ra 1.080 qubit

Theo Ars Technica, lộ trình công khai trước đây của IBM hướng tới một hệ 1.080 qubit bằng cách nối chín chip Nighthawk, mỗi chip 120 qubit. Nay hãng nói sẽ đưa ra máy 1.040 qubit, gần với mục tiêu cũ, nhưng chỉ nối hai chip.

IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip. Ảnh: Tư liệu

Render so sánh Nighthawk r3 (phải, lớn hơn) và Nighthawk r2 (trái). Ảnh: IBM.

r3 được thiết kế cho 520 qubit lập trình được và 10.000 phép toán

Nighthawk r3, theo IBM, được thiết kế để thực hiện 10.000 phép toán lượng tử trên 520 qubit lập trình được, với tổng cộng 2.034 qubit vật lý. Nó giữ cách nối kiểu lưới vuông như r2, và có 10 bộ nối giữa các chip, gọi là l-coupler, để ghép thành hệ lớn hơn. Hai chip r3 nối lại sẽ thành hệ 1.040 qubit vào năm 2027. Ở phần mở đầu thông cáo, IBM còn viết chung hơn là “hơn 1.000 qubit”; con số cụ thể 1.040 nằm ở đoạn sau. Mình lấy 1.040 vì đó là số hệ thống mà hãng chốt trong cùng bài. Cần nói thẳng: đây là máy “sẽ được chế tạo để” làm được những thông số trên, chưa phải sản phẩm đã giao cho khách hàng. Render so sánh của IBM cho thấy r3 lớn hơn r2 rõ rệt, đúng với việc tăng số qubit lập trình được từ 120 lên 520.

IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip. Ảnh: Tư liệu

r2 đã chạy từ tháng 9, và 19 lần nhanh hơn nghĩa là gì

Nighthawk r2 ra mắt tháng 9/2026. IBM cho biết chip này có 120 qubit lập trình được, 458 qubit vật lý, trong đó có phần cứng reset cho từng qubit; chạy được hơn 7.500 phép toán trên 120 qubit; và đạt tới 100.000 mẫu mỗi giây. Chữ “mẫu” ở đây quan trọng. Máy lượng tử không trả một đáp án duy nhất như anh em hay nghĩ về máy tính thông thường: mỗi lần chạy một mạch chỉ cho một kết quả, nên những bài toán phức tạp có thể cần hàng triệu đến hàng tỷ lần chạy. Tốc độ, vì vậy, quyết định việc thu thập đủ mẫu có nằm trong thời gian và chi phí chấp nhận được hay không. Phần làm r2 nhanh hơn, theo IBM và theo ông Oliver Dial mà Ars dẫn, là phần cứng đưa qubit về trạng thái nền. Trên chip có thêm một phần tử vật lý cho mỗi qubit lập trình được, để lấy năng lượng ra và đưa qubit về trạng thái nền nhanh hơn trước. IBM đôi khi gọi các phần tử này là “dissipative reset gadget”. Chúng không dùng để tính, nên 458 không có nghĩa là anh em lập trình được 458 qubit.

IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip. Ảnh: Tư liệu

Chip Nighthawk r2 đặt trên bo mạch vàng, ghi 120 qubit lập trình được. Ảnh: IBM.

IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip. Ảnh: Tư liệu

Cận cảnh vỏ chip Nighthawk r2 với biểu tượng chim đêm. Ảnh: IBM.

Nối chip: IBM ghi 99,3%, Ars dẫn lời Dial là tới 99,4%

Để hai chip làm việc như một hệ, IBM cần truyền trạng thái lượng tử từ chip này sang chip kia đủ trung thực. Thông cáo chính thức viết: năm nay, hãng đã nối các bộ xử lý Nighthawk r1 bằng bốn l-coupler, đạt độ trung thực truyền trạng thái 99,3%, và đang tiến tới mục tiêu 99,9%. Ars dẫn lời ông Dial là “tới 99,4%”, rất gần mục tiêu dài hạn 99,9%. Mình để cả hai số cạnh nhau, không chọn một con số duy nhất, vì đây là chỗ IBM và lời trích trên Ars không khớp từng chữ. 99,3% hay 99,4% nghe có vẻ cao, nhưng với tính toán lượng tử thì phần còn lại vẫn là sai. Mục tiêu 99,9% chưa đạt. IBM cũng nói đã nối hai module làm lạnh thành một hệ thống lần đầu, đưa về nhiệt độ vận hành trong chưa đầy năm ngày và làm lạnh dưới 15 millikelvin, tức rất gần zero tuyệt đối, mức cần cho các qubit siêu dẫn hoạt động. Ars dẫn ông Jerry Chow, CTO mảng siêu máy tính hướng lượng tử của IBM, nói tốc độ các liên kết này tương đương liên kết giữa các qubit ngay trên cùng một chip. Đó là một tín hiệu kỹ thuật đáng chú ý, nhưng chưa biến thành hệ 1.040 qubit đã mở cho người dùng.

IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip. Ảnh: Tư liệu

Hai module làm lạnh của IBM, cửa mở, bên trong là các tầng đồng và dây nối. Ảnh: IBM.

Mục tiêu sửa lỗi cuối thập kỷ được nhắc lại, chưa phải đã làm được

Song song với việc tăng số qubit, IBM vẫn gắn máy lượng tử với máy tính cổ điển hiệu năng cao trên IBM Quantum Platform. Hãng nêu ví dụ IBM và RIKEN chạy lại quy trình chéo hóa lượng tử dựa trên mẫu (SQD) nhanh hơn khoảng 5 lần, đồng thời thực hiện nhiều hơn 100 lần số phép tính so với nghiên cứu gốc; Cleveland Clinic và RIKEN tự động xử lý 608 triệu mẫu, nhanh hơn 33 lần so với khi không tự động hóa quy trình. Những con số này nói về luồng công việc trên nền tảng, không phải cùng phép đo 19 lần của r2 so với máy IBM trước. IBM cũng nhắc nền tảng đồng thiết kế sửa lỗi với Oak Ridge và AMD, đặt Nighthawk cạnh hệ HPC Umbra của ORNL. Tinhte đã từng đưa hợp tác IBM–AMD; đây là bước cụ thể hơn trong thông báo ngày 11/11, không phải thông báo năm 2025 được loan lại.

IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip. Ảnh: Tư liệu

Tay cầm chip Nighthawk trên bo mạch vàng, ảnh IBM công bố khi ra mắt Nighthawk tháng 11/2025, không phải r3. Ảnh: IBM. Về đích dài hạn, Ars viết IBM dùng hội nghị lập trình viên lượng tử tuần này để nhắc lại mục tiêu có máy tính lượng tử sửa được lỗi trước khi hết thập kỷ. Đó là mục tiêu được nêu lại, không phải cột mốc vừa đạt được. Mình không suy ra từ thông báo ngày 11/11 rằng máy lượng tử “xài được” hay máy chịu lỗi đã có. Ảnh phòng sạch bên dưới là phòng sạch 300 mm tại Albany NanoTech Complex, do IBM công bố khi ra mắt Nighthawk tháng 11/2025, không phải nhà máy đang làm r3 hôm nay.

IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho IBM đổi lộ trình lượng tử: năm 2027 sẽ cho dùng hệ 1.040 qubit bằng cách nối hai chip. Ảnh: Tư liệu

Phòng sạch 300 mm tại Albany NanoTech Complex (New York), ảnh IBM công bố tháng 11/2025. Ảnh: IBM. Với mình, phần đáng giữ lại không phải lời hứa 1.040 qubit, mà là cách đi đã đổi: ít chip hơn, mỗi chip lớn hơn, trong khi r2 đã cho thấy mức tăng tốc so với máy IBM cũ, và độ trung thực khi nối chip vẫn chưa tới mục tiêu 99,9%. Con số trên lộ trình năm sau vẫn cần được kiểm lại khi máy thực sự được mở cho người dùng. Nguồn: IBM, Ars Technica, The Quantum Insider Mình cũng có chém gió công nghệ ở Facebook này:

Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.