Khoan sâu xuống đất hàng chục km, chìa khóa khai thác nguồn năng lượng sạch của tương lai

Đào sâu xuống lòng đất để khai thác khoáng sản luôn là mục tiêu của con người từ xưa đến nay. Vào thời cổ các mỏ khoáng sản ở Ai Cập và La Mã đã đạt tới độ sâu hàng trăm mét. Tới thế kỷ 20, công nghệ tiên tiến đã giúp con người đạt tới độ sâu hàng cây số, mà lỗ khoan sâu nhất là hố Kola do Liên Xô thực hiện nằm cách biên giới Na Uy 10 km. Dự án Kola Superdeep Borehole được xúc tiến vào năm 1970, với mục tiêu tham vọng là đi xuyên lớp vỏ Trái đất (dày khoảng 70 km) xuống tận lớp phủ (mantle) nhằm nghiên cứu nó. Trong số các lỗ khoan của dự án thì lỗ sâu nhất có tên là SG-3 đã đạt độ sâu 12.289 mét vào năm 1989. Đội ngũ làm dự án Kola không ngờ là ở đó lại nóng hơn họ tưởng. Mới đầu họ dự trù nhiệt độ chỉ cỡ 100°C nhưng thực tế là gần 180°C. Ở đó đá dẻo và xốp, cùng với nhiệt độ cao đã khiến cho lỗ khoan dễ bị sập đổ và hư mũi khoan nên người ta đã ngừng khoan tiếp.
Hình ảnh minh họa cho Khoan sâu xuống đất hàng chục km, chìa khóa khai thác nguồn năng lượng sạch của tương lai. Ảnh: Tư liệu
Hình ảnh minh họa cho Khoan sâu xuống đất hàng chục km, chìa khóa khai thác nguồn năng lượng sạch của tương lai. Ảnh: Tư liệu
Nhà máy điện địa nhiệt tận dụng sức nóng dưới lòng đất để đun nóng nước và làm quay các tua bin. Khi mũi khoan tỏ ra đuối sức thì người ta đã thử nghiệm những cách làm khác, chẳng hạn dùng các chùm năng lượng định hướng để làm tan chảy, phá vỡ và thậm chí làm bốc hơi đá. Các thí nghiệm quân sự cuối thập niên 90 đã chứng tỏ khoan bằng tia laser có thể xuyên qua đá nhanh gấp 10-100 lần cách khoan thông thường. Nhưng nó vẫn chưa đủ mạnh và độ sâu lớn nhất từng đạt được bằng tia laser chỉ là 30 cm. Vậy là người ta quay sang một thiết bị gọi là gyrotron, thứ có thể tạo ra một chùm sóng điện từ liên tục có bước sóng từ 1-10 mm và rất hiệu quả để làm nóng vật liệu plasma, với công suất đạt tới 1 megawatt. Nếu dùng cho khoan địa nhiệt, năng lượng tập trung của những chùm sóng này có thể làm bốc hơi đá tốt hơn hẳn chùm tia laser. Thiết bị này đang được sử dụng trong các lò phản ứng như lò tokamak để tạo điều kiện cho phản ứng hợp hạch xảy ra, bởi các nguyên tử chỉ hợp nhất dưới sức nóng hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu độ C.
Hình ảnh minh họa cho Khoan sâu xuống đất hàng chục km, chìa khóa khai thác nguồn năng lượng sạch của tương lai. Ảnh: Tư liệu
Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.
