Làm cách nào hạ viện Mỹ hồi sinh, rồi thông qua luật ép bán TikTok một cách thần tốc như vậy

Trong cả một năm trời, vì nhiều chủ đề nóng mang tính thời sự trên truyền hình và báo chí Mỹ, từ chuyện viện trợ cho Ukraine cho tới tình hình quản lý nhập cư, nên những nỗ lực ép ByteDance thoái vốn TikTok Mỹ của cả hai mảng lập pháp và hành pháp nước này bị công chúng bỏ quên gần một năm trời. Nhưng chỉ chưa đầy 1 tuần, những động thái nhanh đến chóng mặt của các nhà lập pháp hạ viện Mỹ làm được liền một lúc vài bước rất quan trọng. Từ chỗ là một ý tưởng bị bỏ quên, việc ép ByteDance bán TikTok lại được đề xuất, rồi thông qua chỉ trong vòng vài ngày.
Đạo luật được đề xuất ngày thứ 5 tuần trước, tới thứ 6 tuần trước đã được ủy ban thương mại hạ viện thông qua, rồi tới thứ 4 tuần này, nó đã được toàn bộ hạ viện thông qua. Thứ mà truyền thông Mỹ không nói, hoặc đến giờ mới biết, đó là những nỗ lực trong vòng một tuần qua đã được các nhà lập pháp gây dựng và chuẩn bị trong hàng tháng trời. Chính xác hơn, theo lời của hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa đại diện bang Wisconsin, Mike Gallagher, ông đã phải làm việc liên tục trong 8 tháng với những đồng nghiệp như hạ nghị sĩ đảng Dân chủ bang Illinois, Raja Krishnamoorthi.
Hình ảnh minh họa cho Làm cách nào hạ viện Mỹ hồi sinh, rồi thông qua luật ép bán TikTok một cách thần tốc như vậy?. Ảnh: Tư liệu
Hình ảnh minh họa cho Làm cách nào hạ viện Mỹ hồi sinh, rồi thông qua luật ép bán TikTok một cách thần tốc như vậy?. Ảnh: Tư liệu
Nhưng đòn kết liễu có lẽ chính là việc TikTok, thay vì chờ đợi để phản đối dự thảo luật này tại tòa án, thì họ lại chọn cách kêu gọi 170 triệu người dùng mạng xã hội này ở Mỹ liên lạc với đại diện của người dân ở hạ viện Mỹ để bày tỏ việc bản thân người dân phản đối dự luật này. Rồi ngày hạ viện tổ chức phiên bỏ phiếu để thông qua dự luật, TikTok còn cho tiền để nhiều người đến đồi Capitol biểu tình. Chiến lược này rốt cuộc phản tác dụng một cách ngoạn mục. TikTok đã rơi vào cái bẫy quá khôn ngoan của các nhà lập pháp Mỹ: “Những cuộc gọi này là bằng chứng hoàn hảo chứng minh cho khả năng kích động người dân Mỹ của TikTok, thông qua sự kiểm soát của chính phủ Trung Quốc.”
Ông Krishnamoorthi trả lời tờ The Verge: “Họ tràn vào văn phòng của chúng tôi, không đến tận nơi thì gọi điện, có khi có đứa trẻ mới chỉ 9 tuổi, phụ huynh hoàn toàn không biết, rồi đứa bé hỏi những câu như ‘Hạ viện là gì? Hạ nghị sĩ là gì? Đừng lấy đi TikTok của cháu được không?’ Một người thì dọa tự hoại bản thân nếu TikTok bị cấm. Một người khác thì giả danh con trai một hạ nghị sĩ. Theo tôi đây là ví dụ chính xác của một chiến dịch tạo ảnh hưởng, nếu nằm trong tay những thế lực thù địch giữa thời điểm đất nước chia rẽ, có thể tạo ra hỗn loạn, chia rẽ, ảnh hưởng nghiêm trọng tới an ninh quốc gia để tạo ra lợi ích cho những thế lực thù địch.”
Con đường của việc cấm TikTok
Cuối năm 2022, cũng là hai ông Gallagher và Krishnamoorthi, họ đã cùng thượng nghị sĩ Marco Rubio đề xuất dự thảo luật Anti-Social CCP, tạo ra quyền lực cho tổng thống Mỹ được cấm những công ty mạng xã hội đặt trụ sở tại những quốc gia gây lo ngại, dựa trên đạo luật IEEPA, đạo luật quyền lực kinh tế quốc tế khẩn cấp của Mỹ.
Hình ảnh minh họa cho Làm cách nào hạ viện Mỹ hồi sinh, rồi thông qua luật ép bán TikTok một cách thần tốc như vậy?. Ảnh: Tư liệu
Còn theo ông Krishnamoorthi, trong hàng tháng qua, các nghị sĩ đã hợp tác với Nhà Trắng và Bộ tư pháp Mỹ để giải quyết những lo ngại, bao gồm cả việc liệu dự thảo luật này có vi hiến, vi phạm quyền tự do ngôn luận, tu chính án thứ nhất của người dân Mỹ hay không. Nhưng kể cả như vậy, việc có tới 352 phiếu thuận vẫn là điều cực kỳ bất ngờ. Còn khi đó, trong số 65 lá phiếu chống hôm thứ 4 vừa rồi, là những nhà lập pháp bày tỏ quan ngại về đúng những vấn đề kể trên. Hạ nghị sĩ Ro Khanna, bang California cho rằng đây là một quyết định vội vàng: “Hạ viện cần lắng nghe và làm việc, để tạo ra một đạo luật bảo vệ an ninh dữ liệu để giải quyết những lo ngại, thay vì cấm TikTok.”
Màn phản ứng thảm họa của TikTok
Khả năng cao là, TikTok đã hoảng loạn và bất ngờ trước việc dự thảo luật được giới thiệu hôm thứ 5 tuần trước. Kết quả là họ nháo nhào gửi noti qua ứng dụng cho cả trăm triệu người dùng TikTok ở Mỹ, trong đó có màn hình nhập mã bưu điện để nhận số điện thoại của văn phòng nghị sĩ ở khu vực tương ứng, rồi kêu gọi mọi người gọi điện tới văn phòng các nghị sĩ để bày tỏ quan điểm phản đối, kêu gọi những người đại biểu của dân phản đối dự thảo luật. Vậy là không một chiếc điện thoại nào ở những văn phòng của các hạ nghị sĩ ngừng đổ chuông trước khi phiên bỏ phiếu hôm thứ 4 diễn ra.
Hình ảnh minh họa cho Làm cách nào hạ viện Mỹ hồi sinh, rồi thông qua luật ép bán TikTok một cách thần tốc như vậy?. Ảnh: Tư liệu
Những nguồn tin giấu tên còn hé lộ việc những người gọi cho các nghị sĩ thậm chí còn gọi thẳng tới đồi Capitol, theo kiểu gây rối. Có những người gọi điện phát hiện ra có người nhấc máy thay vì hệ thống trả lời tự động, nên dập máy luôn chứ không có lời nhắn hay thông điệp gì. Số khác thì có giọng chẳng khác gì những đứa trẻ, chừng 14, 15 tuổi. TikTok thì khẳng định chỉ gửi thông điệp qua app tới những tài khoản đăng ký trên 18 tuổi. “Cứ giờ nghỉ trưa hay lúc nghỉ giữa giờ học là chúng lại gọi. Có đứa nhóc còn chuyền điện thoại cho nhau để gọi điện tiếp. Nghe rõ ràng âm thanh trong lớp học.” Khi nhân viên hạ viện hỏi tên để ghi âm cuộc trò chuyện, đám trẻ hỏi có cách nào gửi thông điệp cho các nhà lập pháp mà không cung cấp danh tính hay không. Khi nhân viên của hạ viện giải thích việc bảo vệ thông tin cá nhân của mọi người chính xác là mục tiêu của dự thảo luật họ phản đối, thì đầu dây bên kia chẳng còn lý lẽ gì nữa.
Hình ảnh minh họa cho Làm cách nào hạ viện Mỹ hồi sinh, rồi thông qua luật ép bán TikTok một cách thần tốc như vậy?. Ảnh: Tư liệu
Nghị sĩ Anna Eshoo thuộc bang California thì cho biết, văn phòng của bà nhận được 200 cuộc gọi, nhưng chỉ có 8 đến 10 người cung cấp thông tin: “Nếu đây là nỗ lực vận động hành lang thì nó thất bại thê thảm.” Phản ứng hoảng loạn của TikTok vô tình chứng minh cho quyền lực kiểm soát trực tiếp 170 triệu người dân Mỹ thông qua ứng dụng TikTok. Ông Krishnamoorthi cho rằng: “Có lẽ đây là màn trình diễn vận động hành lang tồi nhất TikTok từng thực hiện. Nó mô tả lý do vì sao ủy ban năng lượng và thương mại hạ viện có rất nhiều thành viên bỏ phiếu thuận, từ chỗ mới chỉ có cảm giác đồng thuận với dự thảo luật.”
Phó chủ tịch pháp chế Michael Beckerman của TikTok thì viết thư cho các nghị sĩ Mỹ: “Thật sự cảm thấy bị xúc phạm khi các ông phàn nàn về việc lắng nghe ý kiến cử tri của mình, rồi tìm cách từ chối quyền lợi trong hiến pháp của họ. Là đại biểu của các cử tri, đáng lẽ ra các ông phải hiểu rõ quyền trong hiến pháp để kiến nghị chính phủ giải quyết những bất bình của người dân.” Nghị sĩ Eshoo cho rằng, người dùng TikTok có lý do để cảm thấy thất vọng, nhưng với cương vị một thành viên hạ viện, bà luôn phải cân nhắc những yếu tố khác: “Tôi đặt ra nghi vấn với 170 triệu người Mỹ dùng TikTok. Tôi không nghĩ họ quan tâm và lo ngại tới an ninh quốc gia. Đó không phải thứ họ phải đối mặt hàng ngày, hàng giờ. Họ bận việc kinh doanh, liên lạc, rồi tương tác với nhau trên TikTok, và họ yêu việc đó. Nhưng nếu một thứ tạo ra nguy cơ an ninh đối với nước Mỹ, chắc chắn tôi sẽ phải chú ý, với tư cách là một hạ nghị sĩ.”
Phiên họp kín của hạ viện
Những thành viên hạ viện được tham gia phiên họp kín trước khi bỏ phiếu để hiểu rõ hơn nguy cơ an ninh nói trên. Với vài nhà lập pháp, những cuộc họp như thế này là thứ quan trọng ảnh hưởng tới quyết định của họ khi bỏ phiếu thông qua một dự thảo luật. Ngay sau khi ủy ban năng lượng và thương mại thông qua dự thảo luật này với toàn bộ 50 thành viên bỏ phiếu thuận, đến lượt đại diện từ phía chính phủ, bao gồm cục điều tra liên bang, bộ tư pháp và giám đốc tình báo quốc gia phát biểu ý kiến. Bà Eshoo nói rằng những ý kiến trên đã giúp xóa bỏ gần như mọi lo ngại mà bà có với dự thảo luật này. Còn Krishnamoorthi hé lộ rằng trong những phiên họp ấy không có những thông tin đơn lẻ tạo ra bước ngoặt khiến các nghị sĩ thay đổi ý kiến cá nhân, mà thay vào đó chỉ là đề cập lại tính nghiêm trọng của vấn đề, với những người trong cuộc nói về vấn đề ấy.
Hình ảnh minh họa cho Làm cách nào hạ viện Mỹ hồi sinh, rồi thông qua luật ép bán TikTok một cách thần tốc như vậy?. Ảnh: Tư liệu
Đương nhiên những người bỏ phiếu chống vẫn cho rằng quy trình này vừa vội vàng, lại vừa không phải cách giải quyết phù hợp đối với những lo ngại được đưa ra. Một trong số đó là nghị sĩ Jim Himes của bang Connecticut, một trong số 65 người bỏ phiếu chống cho rằng, vì vị trí của ông trong ủy ban tình báo hạ viện, “tôi có nhiêu thông tin hơn hầu hết mọi người về những hiểm họa trên mạng do những thế lực thù địch gây ra. Nhưng một trong số những khác biệt cơ bản giữa chúng tôi và họ là chúng tôi không đóng cửa các tờ báo, các kênh phát thanh truyền hình và nền tảng mạng xã hội.”
Hình ảnh minh họa cho Làm cách nào hạ viện Mỹ hồi sinh, rồi thông qua luật ép bán TikTok một cách thần tốc như vậy?. Ảnh: Tư liệu
Ông Himes nhấn mạnh thêm: “Có cách để giải quyết những thử thách mà TikTok tạo ra, phù hợp với quan điểm và mục tiêu đảm bảo quyền tự do ngôn luận của chúng ta. Còn dự thảo luật được một ủy ban thông qua trong vòng chưa đầy một tuần thì không.” Nghị sĩ Frank Pallone của bang New Jersey cũng bày tỏ lo ngại về tốc độ thông qua dự thảo luật này, trước khi những phiên họp kín và phiên bỏ phiếu diễn ra. Ông cho rằng nên có điều trần trước khi hạ viện đưa ra quyết định. Nhưng sau phiên họp kín kể trên, ông trở thành một trong 352 người bỏ phiếu thuận thông qua dự thảo luật.
Khả năng thông qua của thượng viện
Giờ số phận của dự thảo luật HR 7521 sẽ nằm trong tay 100 thượng nghị sĩ Mỹ. Đến đây, quy trình và tốc độ thông qua dự thảo này sẽ chậm lại, chứ không chóng mặt như hai tuần vừa rồi. Bản thân lãnh đạo phe đa số Chuck Schumer cũng mới chỉ hứa sẽ xem dự thảo luật này, chứ chưa có động thái gì về việc sẽ tổ chức bỏ phiếu. Các hạ nghị sĩ kỳ vọng tốc độ thông qua dự thảo này sẽ là dấu hiệu để những thượng nghị sĩ làm việc nhanh hơn. Để làm được điều này, chủ tịch ủy ban thương mại thượng viện, bà Maria Cantwell sẽ phải đề xuất dự thảo. Nhưng dựa trên những gì trong quá khứ, bà Cantwell bị mô tả là một người thường ngăn chặn những dự thảo luật liên quan tới công nghệ, được thành viên cả hai đảng ủng hộ. Bà từng không ủng hộ dự thảo luật bảo vệ quyền riêng tư dữ liệu của người Mỹ. Sau khi hạ viện bỏ phiếu thông qua HR 7521, bà Cantwell cho biết sẽ tìm cách vừa tuân thủ hiến pháp vừa bảo vệ quyền tự do của người dân, chứ không đảm bảo sẽ thông qua dự thảo luật này. Một hàng rào khác là sự phản đối của cựu tổng thống Trump, người vẫn còn tiếng nói đối với các nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa, với quan điểm cho rằng cấm TikTok thì Facebook sẽ được hưởng lợi, và ông Trump coi Facebook là “kẻ thù của người dân Mỹ.”
Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.
