18 tháng 11, 2026
Phần mềm

Lý do Android bị Ủy ban Châu Âu kiện cạnh tranh không lành mạnh

Home›Phần mềm›Lý do Android bị Ủy ban Châu Âu kiện cạnh tranh không lành mạnh

Ủy ban Châu Âu (EC) vừa đưa ra quyết định chính thức khởi kiện Android với cáo buộc đã cạnh tranh không lành mạnh. Trọng tâm của vấn đề xoay quanh việc Android đang đứng đầu thị trường smartphone Châu Âu và EC cho rằng Google đang lợi dụng điều đó để quảng bá các dịch vụ và ứng dụng của mình, cản đường phát triển của các đối thủ khác. Đây là vụ án lớn thứ 2 của Google với EC, trước đó hãng bị kiện vì cách mà công ty ưu tiên các kết quả tìm kiếm mua sắm. Mục tiêu của EC là gì?

Mục tiêu của EC là gì?

Một số lượng rất lớn điện thoại Android bán ra ở Châu Âu được cài sẵn các công cụ của Google, trong đó có hai thứ được EC đề cập cụ thể là Google Search và Google Chrome. Hầu hết những app này đều được hiển thị rõ ràng, bắt mắt ngay tại màn hình chính của bất kì chiếc điện thoại Android nào mà bạn có thể mua được. Google Maps, YouTube, Search được gom vào thư mục “Google” trên homescreen, icon Chrome thì đôi khi được đặt sẵn vào thanh dock của máy.

Lý do Android bị Ủy ban Châu Âu kiện cạnh tranh không lành mạnh - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do Android bị Ủy ban Châu Âu kiện cạnh tranh không lành mạnh. Ảnh: Tư liệu

Đây chính là một trong những điều kiện mà Google buộc các nhà sản xuất máy phải làm theo khi họ kí thỏa thuận với nhau. “Thỏa thuận phân phối ứng dụng di động” (MADA) này đề cập đến việc trình diễn các app Google một cách rõ ràng, đổi lại các nhà sản xuất sẽ được dùng Google Play Store và truy cập vào một số ứng dụng khác do Google cung cấp.

Nhưng Android là nguồn mở và các hãng sản xuất vẫn có thể xài nó mà không có Google app?

Đúng, Android được cung cấp rộng rãi cho bất kì ai muốn sử dụng theo cách nào thì tùy. Tuy nhiên, bản thân Android không phải là thứ thu hút người dùng mạnh nhất. Thay vào đó, các dịch vụ Google và những ứng dụng first party như YouTube, Google Maps mới là thứ thật sự giữ chân người dùng ở nền tảng này, chưa kể đến việc người ta mua máy Android để có thể dễ dàng truy cập vào kho app Google Play Store với hàng triệu ứng dụng nằm trên đó. Chỉ có Google mới nắm chìa khóa để vào Play Store, nếu bạn chỉ lên mạng lấy mã nguồn Android về và load vào máy thì không có sẵn Play Store và các app Google trong đó. Bản Android gốc không cài Google Services được gọi là Android AOSP, trong khi bản Google kia đã có sự can thiệp nhiều từ Google rồi. Nói cách khác, các hãng điện thoại không được phép làm những bản Android tùy biến, ví dụ như Fire OS của Amazon chẳng hạn, nếu họ muốn có Play Store. Bạn hãy nhìn Fire OS mà xem, nó dùng kho Amazon Appstore riêng chứ đâu có sử dụng Play Store. Tương tự, Nokia lúc trước cũng không xài Play Store mà sử dụng cửa hàng của riêng mình, thậm chí thay luôn cả Google Maps bằng HERE. Tuy vậy, các kho này không lớn mạnh như là Play Store được.

Lý do Android bị Ủy ban Châu Âu kiện cạnh tranh không lành mạnh - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do Android bị Ủy ban Châu Âu kiện cạnh tranh không lành mạnh. Ảnh: Tư liệu

Như vậy, về cơ bản là hầu hết điện thoại bán ra ở Châu Âu (cũng như tại Mỹ hay nhiều nước Châu Á) đều phải trang bị Play Store và Google Services như là một cách để thu hút người dùng. Nếu bạn kinh doanh điện thoại Android AOSP, chẳng nhà phân phối hay nhà mạng nào chịu lấy hàng về vì đơn giản là họ sẽ không bán được nó cho khách hàng. Với hơn 80% thị phần đang nằm trong tay Android (số còn lại chủ yếu là iPhone), Google có quyền, nếu không muốn nói là độc quyền, kiểm soát những app nào được phép cài sẵn lên các smartphone bán ra tại khu vực này. “Thâm” ở chỗ việc kí MADA là hoàn toàn tự nguyện, trong thỏa thuận đã ghi rõ như thế, nhưng trong thực tế thì các hãng smartphone không còn cách nào khác nếu muốn bán được điện thoại. Google đang trở thành nạn nhân của chính mình

Google đang trở thành nạn nhân của chính mình

Năm 2007, Google tham gia cuộc chơi vào thị trường điện thoại đang cạnh tranh khốc liệt với nhiều cái tên lớn như Symbian, BlackBerry OS, Windows Mobile, và đây cũng là thời điểm mà iPhone OS bắt đầu xuất hiện (về sau mới đổi thành iOS). Google đã lần lượt đánh bại hết tất cả những cái tên lớn này trừ iOS bằng cách cung cấp nhiều dịch vụ và tính năng nổi bật mà các đối thủ không có hoặc không thay đổi đủ nhanh để chạy theo.

Chẳng phải Microsoft cũng làm thế với việc gắn sẵn IE vào trong Windows hay sao?

Lý do Android bị Ủy ban Châu Âu kiện cạnh tranh không lành mạnh - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do Android bị Ủy ban Châu Âu kiện cạnh tranh không lành mạnh. Ảnh: Tư liệu

Tuy nhiên, khả năng xảy ra chuyện này trên thực tế rất thấp vì chính sách cài sẵn app của Google đối với các đối tác phần cứng rất phức tạp, không chỉ là cài IE một cái đùng như là Microsoft. Thêm vào đó, không có nhiều đối thủ khác có khả năng cung cấp những dịch vụ tương tự như Google để người dùng xài. Công cụ tìm kiếm online lớn nhất vẫn là Google Search, mạng xã hội video to nhất vẫn là YouTube, bản đồ được áp dụng rộng rãi nhất vẫn là Google Maps. Kết quả của vụ việc giữa Google với EC có thể là một bản thỏa thuận nào đó buộc Google phải nới lỏng các chính sách của mình, cho phép các hãng kia cài thêm những dịch vụ bên thứ ba tùy ý muốn, chứ rất khó để ảnh hưởng đến Google theo cách mà EC đã buộc Microsoft phải làm theo. Nếu Google đã có những app Android tốt nhất trong tay thì vấn đề là gì?

Nếu Google đã có những app Android tốt nhất trong tay thì vấn đề là gì?

Đây sẽ là thách thức về mặt truyền thông lớn nhất đối với EC. Nhiều người sẽ nghĩ rằng việc EC can thiệp là chuyện không cần thiết vì EC đang làm gián đoạn một bộ máy đang chạy trơn tru và làm hài lòng nhiều hơn. Nhưng EC có những mối lo ngại xa hơn, họ không lo lắng về chất lượng dịch vụ của Google, thứ mà họ muốn là đảm bảo các công ty cạnh tranh có đường để tiến vào Android và có thể cạnh tranh ngang tầm với Google. Biết đâu trong số các dịch vụ này lại có một thứ tốt hơn cả Google ngày hôm nay thì sao. EC đánh giá cao sự sáng tạo của bất kì ai, vậy nên họ mới cần cản không cho Google làm những việc có thể ảnh hưởng tới thị trường cạnh tranh. Ngoài ra, EC cũng muốn điều này không tiếp tục xảy ra trong tương lai với các đối thủ khác. Ví dụ, ngày nào đó Bing lớn mạnh lên thì Microsoft lại theo con đường của Google và ép buộc các hãng phần cứng phải cài app OneDrive, Maps, Office thì sao? Vì sao Google bị điều tra còn Apple thì không?

Vì sao Google bị điều tra còn Apple thì không?

Apple cũng cài sẵn các app của mình lên iPhone iPad, cũng buộc các nhà phát triển phải tuân theo nhiều điều khoản, tức là cũng đang thể hiện sự thống trị của mình với iOS. Vậy tại sao hãng lại không bị điều tra như Google? Thứ nhất, Apple nắm mọi thứ trong tay mình, từ phần cứng cho đến phần mềm. Chiếc iPhone là một sản phẩm hoàn toàn của Apple, họ phải thỏa thuận gì với các nhà sản xuất phần cứng khác như cách mà Google làm với Android. Vậy nên, Apple có toàn quyền quyết định đối với iOS và iPhone nói chung. Chính vì thế, ngay cả khi Apple xây dựng nên một hàng rào cực kì vững chắc xung quanh iPhone thì hãng cũng sẽ không bị kiện.

Lý do Android bị Ủy ban Châu Âu kiện cạnh tranh không lành mạnh - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do Android bị Ủy ban Châu Âu kiện cạnh tranh không lành mạnh. Ảnh: Tư liệu

Thứ hai, iOS có thị phần nhỏ hơn nhiều so với Android. EC đã chỉ ra rằng “Android gần như được xài trên tất cả smartphone và tbalet bán ra ở tầm giá thấp, và đây cũng là phân khúc khách hàng chủ yếu”. Nếu Apple có làm một cái iPhone thật sự rẻ, hoặc các đối thủ khác của Android như Jolla, Firefox OS hay Ubuntu có thể làm ra những thứ thật sự tốt, thì cáo buộc của EC với Android có lẽ sẽ giảm đi theo thời gian. Nhưng thực tế thì không (hoặc chưa) được như vậy, Google vẫn là một bức tượng khổng lồ mà các đối thủ chưa thể bì kịp. Điều gì sẽ xảy ra trong thời gian tới?

Điều gì sẽ xảy ra trong thời gian tới?

EC đã gửi văn bản cho cả Google lẫn công ty mẹ Alphabet. Giờ thì chúng ta cần phải đợi trả lời chính thức từ Google, sau đó là hàng loạt những vòng điều trần với việc Google chứng minh mình không hoặc ít thể hiện sự độc quyền, cũng như một vài đợt đàm phán giữa EC với Google về chính sách cài sẵn app. Rất có thể Google sẽ phải nộp một số tiền phạt nào đó, không loại trừ khả năng lên đến hàng tỉ USD vì án phạt của EC thường sẽ áp dụng 10% doanh thu cả năm. Tuy vậy, EC thường muốn dùng quyết định cấm bán để đe dọa hơn là phạt tiền. Về phần mình, trưởng nhóm kĩ thuật Android, Hiroshi Lockheimer, cho biết: “Chúng tôi thấy mừng vì thành công của Android và chúng tôi hiểu rằng khi thành công thì sẽ bị soi xét. Chúng tôi rất mong chờ được trao đổi với EC trong các tháng tiếp theo”. Vụ việc này có thể sẽ kéo dài nhiều năm trước khi khép lại.

Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.