22 tháng 11, 2026
Phần mềm

Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ

Home›Phần mềm›Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ

Khi nói về những chiếc máy bay quân sự đắt tiền, chúng ta thường nghĩ ngay về chiếc F-35 Lightning II. Chi phí cho toàn bộ chương trình F-35 là điều gây tranh cãi, với mức giá 1,7 ngàn tỷ USD trong 60 năm. Nhưng mỗi chiếc F-35 có giá chỉ khoảng 110 triệu USD – khá hợp lý cho một thứ cao cấp như Lightning II. Dù vẫn cao nhưng chưa thấm vào đâu so với giá của oanh tạc cơ tàng hình B-2 Spirit. Chi phí để chế tạo một chiếc B-2 là 2,13 tỷ USD, khiến nó trở thành chiếc máy bay đắt nhất từng được làm ra, dù rằng chi hơn 2 tỷ để tạo ra một trong những oanh tạc cơ tốt nhất cũng là điều xứng đáng. B-2 bắt đầu được phát triển vào năm 1987 và đưa vào hoạt động năm 1997. Nó từng nhận sự chỉ trích từ Quốc hội Mỹ vì không hoạt động theo đúng nhiệm vụ thiết kế ban đầu.

Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ. Ảnh: Tư liệu

Một chiếc B-2 đang bay đến Thái Bình Dương.

Khả năng tàng hình

Không giống như chiến đấu cơ tàng hình F-117, B-2 có các góc tròn, suôn mượt và không có bất kỳ bộ phận thẳng đứng nào, vốn là dấu hiệu khiến máy bay có thể bị phát hiện. Thân máy bay gần như nhẵn thín và lớp phủ hấp thụ sóng radar của nó sẽ phân tán phần lớn sóng radar, giúp nó chỉ phát ra dấu hiệu ít ỏi không hơn một con chim nhỏ là bao. Điều này rất cần thiết để tránh né hệ thống phòng không của đối phương.

Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ. Ảnh: Tư liệu

Các góc phản xạ sóng radar của B-2. Các nhà thiết kế đã giấu luôn động cơ F118-GE-100 vào cánh, giúp che giấu không chỉ khí thải từ động cơ mà còn giảm thiểu dấu hiệu nhiệt và âm thanh. B-2 đủ yên tĩnh để bất kỳ ai ở gần sẽ không nghe thấy tới khi nó bay ngang qua. Trên máy bay có một loạt các hệ thống điều khiển tiên tiến tối mật. Một trong số đó là Quy trình PEN, gồm một chuỗi nhiệm vụ không xác định mà máy bay phải trải qua trước khi xâm nhập hàng phòng thủ của đối phương, bắt đầu ngay khi phi công nhấn nút “PEN”. Ngoài ra, oanh tạc cơ sẽ cảnh báo cho phi công khi nó tạo ra vệt khói dài phía sau. Nếu điều này xảy ra, phi công phải điều chỉnh độ cao để loại bỏ mọi dấu hiệu khiến B-2 có nguy cơ bị phát hiện. Cùng là mục đích xâm nhập không phận đối phương, nhưng nếu U-2 dựa vào độ cao lớn, SR-71 dựa vào tốc độ nhanh, thì B-2 thì dựa vào chính khả năng tàng hình của mình.

Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ. Ảnh: Tư liệu

B-2 thậm chí còn khó nhìn thấy bằng mắt thường vì nó được phủ bằng sơn chống phản chiếu với phần bụng màu xám đậm hòa hợp với bầu trời.

Năng lực tác chiến đáng gờm

B-2 Spirit ban đầu được thiết kế để chở và thả bom hạt nhân trong cao điểm của Chiến tranh Lạnh. Nhưng vì việc sản xuất nó kết thúc khá muộn nên các kỹ sư đã sửa đổi B-2 để mang tải trọng tác chiến nặng 20 tấn, hơn cả chiếc B-52.

Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ. Ảnh: Tư liệu

Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ. Ảnh: Tư liệu

Việc tiếp dầu trên không sẽ mở rộng phạm vi bay tới 11.000 km. Hơn nữa, khi các máy bay ném bom khác phải hủy nhiệm vụ do thời tiết xấu thì B-2 Spirit vẫn hoàn toàn có đủ khả năng hoạt động. Nó được thiết kế để bay cao hơn các oanh tạc cơ khác, cho phép nó vượt qua thời tiết khắc nghiệt và thả bom với độ chính xác cao. Chẳng hạn trong cuộc chiến Kosovo, B-2 đã phá hủy 33% mục tiêu ở Serbia.

Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ. Ảnh: Tư liệu

Các thông số của B-2 Spirit.

Đòi hỏi bảo trì thường xuyên

Thiết kế của B-2 có nguồn gốc từ thập niên 70 và thực hiện chuyến bay đầu tiên năm 1989. Công nghệ thời đó không hiện đại như ngày nay, nên có rất nhiều việc phải làm để hiện đại hóa những chiếc B-2 này trong nhiều năm. Do chi phí cao, chính phủ Mỹ đã cắt giảm đơn đặt hàng ban đầu từ 132 xuống còn 21 chiếc. Dù chỉ có một số ít chiếc đang hoạt động, thì chuyện nâng cấp chúng cũng không hề rẻ.

Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ. Ảnh: Tư liệu

B-2 được bảo trì tại Căn cứ Whiteman. Để so sánh, B-1 tốn khoảng 9 triệu USD, B-52 tốn khoảng 7 triệu USD để vận hành hàng năm, còn B-2 tốn hơn 30 triệu USD. Đó là vì B-2 cần 119 giờ bảo trì trên mỗi giờ bay, trong khi B-1 và B-52 chỉ cần lần lượt 60 và 53 giờ. Thậm chí, B-2 còn cần một kho chứa có máy làm lạnh chuyên dụng (để tránh hư hại lớp phủ) trị giá 5 triệu USD/kho, và phải đủ rộng để vừa với sải cánh 52 mét của nó. Northrop Grumman cho biết một hạng mục mà họ đang hiện đại hóa là buồng lái, bằng cách thay mới hệ thống ống tia âm cực của màn hình. Những nâng cấp trong buồng lái này, cùng với các vật liệu hấp thụ sóng radar tiên tiến hơn, các hệ thống và phần mềm kỹ thuật số cũng như hệ thống điện tử hàng không mới, tất cả tốn khoảng 1 tỷ USD. Cho nên hiện nay không còn chiếc B-2 nào là bản gốc của thập niên 1980 nữa.

Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Lý do chương trình phát triển máy bay ném bom B-2 Spirit lại có chi phí đắt đỏ. Ảnh: Tư liệu

Bên trong buồng lái của B-2. Những hạng mục nâng cấp này là bắt buộc để B-2 tiếp tục hoạt động. Có điều là không thể mãi nâng cấp B-2 vô thời hạn, bởi chiếc B-21 Raider sẽ sớm thay thế nó. Do Raider có chi phí sản xuất rẻ hơn đáng kể so với B-2 nên Không quân Mỹ dự định mua tới 100 chiếc. Raider nhỏ, nhẹ hơn cùng với một hệ thống dễ nâng cấp sẽ giúp giá thành của nó thấp hơn B-2 đáng kể. Theo [1], [2].

Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.