19 tháng 11, 2026
Phần mềm

Những vật liệu nhỏ âm thầm đóng vai trò vận hành thế giới AI

Home›Phần mềm›Những vật liệu nhỏ âm thầm đóng vai trò vận hành thế giới AI

Khi hình dung về một trung tâm dữ liệu AI, anh em chắc nghĩ đến những toà nhà khổng lồ, hàng dãy máy chủ cao tới trần nhà, hệ thống làm mát công nghiệp với đường ống to bằng bắp đùi. Đúng, mọi thứ đều đồ sộ. Nhưng phần thật sự thú vị của câu chuyện không nằm ở quy mô khổng lồ đó, mà ở những thứ siêu nhỏ vận hành bên trong. Bên trong mỗi tủ chứa máy chủ AI có hàng nghìn động cơ nhỏ xíu quay những chiếc quạt cực nhỏ. Có dòng chất lỏng mảnh như sợi chỉ chảy qua các tấm đồng để giữ nhiệt độ của con chip không vượt ngưỡng. Có hàng nghìn linh kiện điện tử nhỏ hơn cả hạt cát đang điều chỉnh dòng điện. Mỗi linh kiện trong số đó là một tác phẩm thủ công ở quy mô vi mô, và chỉ cần một thay đổi nhỏ ở cấp độ micron là cả hệ thống có thể đứng im. Trong khi tất cả sự chú ý đang đổ vào những con chip AI như NVIDIA Blackwell, H100, hay TPU của Google, có một câu chuyện ít người để ý: mỗi thế hệ chip mới đẩy nhu cầu cho hàng loạt linh kiện siêu nhỏ đi kèm lên một mức mà nhà sản xuất khó theo kịp. Tủ rack máy chủ ngày xưa chỉ cần vài chục đầu nối cáp quang, tủ rack thế hệ AI hiện tại cần đến vài chục nghìn. Và với hoàn cảnh cung ứng đang gặp khó khăn ở khắp nơi, từ chip nhớ đến hệ thống pin dự phòng, thì đây là cơ hội lớn, có thể coi là lớn nhất trong cả thập kỷ, của những công ty làm ra các linh kiện này.

Cáp quang: sợi thuỷ tinh nhỏ hơn sợi tóc, hợp đồng nhiều tỷ đô

Một thành phần cốt lõi của bất kỳ trung tâm dữ liệu nào là cáp quang. Đây thực chất là các sợi thuỷ tinh siêu nhỏ truyền dữ liệu bằng các xung ánh sáng. Vì AI xử lý lượng dữ liệu khổng lồ, các trung tâm AI cần lượng cáp quang lớn hơn nhiều lần so với các trung tâm điện toán đám mây truyền thống. Đối với các công ty có thể đáp ứng được nhu cầu này, phần thưởng tài chính cho họ là rất lớn. Corning, một trong những nhà sản xuất cáp quang lớn nhất thế giới, đã ký một hợp đồng cung cấp trị giá 6 tỷ đô với Meta. Cùng giai đoạn, Corning ký thêm một thoả thuận cổ phiếu trị giá 500 triệu đô với NVIDIA. Cổ phiếu của Fujikura, một nhà sản xuất cáp quang Nhật Bản, đã tăng hơn 500% trong vòng một năm. Đối thủ Furukawa Electric thậm chí còn tăng hơn 800%.

Những vật liệu nhỏ âm thầm đóng vai trò vận hành thế giới AI - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Những vật liệu nhỏ âm thầm đóng vai trò vận hành thế giới AI. Ảnh: Tư liệu

Đây là những con số mà ngay cả các công ty công nghệ lớn cũng phải ngước nhìn. Và điều đáng chú ý là các con số này đến từ một mảng kinh doanh mà bên ngoài giới chuyên môn, ít ai biết tên các công ty làm ra nó.

Tụ gốm đa lớp: nhỏ hơn hạt cát, 440 nghìn cái trong một tủ rack

Linh kiện tiếp theo có tên kỹ thuật là multilayer ceramic capacitor, tạm dịch là tụ gốm đa lớp, viết tắt là MLCC. Nhiệm vụ của nó là ổn định điện áp trong máy chủ AI: truyền điện cho chip khi chip cần và hấp thụ điện khi chip không cần. Mỗi MLCC nhỏ hơn cả một hạt cát, nhưng bên trong nó là hàng trăm lớp gốm và kim loại xen kẽ, được ép và nung thành một khối đặc ở nhiệt độ trên 1.000 độ C. Quy trình sản xuất phức tạp đến mức chỉ một vài nhà máy trên thế giới có thể làm được ở chất lượng đủ cao cho máy chủ AI.

Những vật liệu nhỏ âm thầm đóng vai trò vận hành thế giới AI - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Những vật liệu nhỏ âm thầm đóng vai trò vận hành thế giới AI. Ảnh: Tư liệu

Cận cảnh một tụ đa lớp

Những vật liệu nhỏ âm thầm đóng vai trò vận hành thế giới AI - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Những vật liệu nhỏ âm thầm đóng vai trò vận hành thế giới AI. Ảnh: Tư liệu

Tụ đa lớp xếp gần nhau trên một bảng mạch Để hình dung quy mô, một máy chủ NVIDIA đơn lẻ có thể chứa khoảng 30.000 MLCC. Một tủ rack máy chủ AI đầy đủ có thể chứa tới 440.000 MLCC. Khi các công ty điện toán đám mây lớn của Mỹ tăng tốc xây trung tâm dữ liệu AI, nhu cầu MLCC bùng nổ theo. Murata Manufacturing, công ty Nhật Bản chiếm 45% thị phần MLCC chất lượng cao dùng cho máy chủ AI, đã thừa nhận rằng họ đang nhận đơn hỏi mua với tốc độ gần gấp đôi năng lực sản xuất của họ trong năm. Thời gian giao hàng đã giãn ra 20 đến 30 tuần. Tức là nếu hôm nay anh em đặt một lô MLCC cho dự án, anh em phải đợi đến gần nửa năm sau mới có hàng.

Ổ bi: 4 tỷ chiếc một năm vẫn không đủ

Mảng cuối cùng đáng nhắc đến là một linh kiện cơ học, không phải điện tử: ổ bi. Một chiếc quạt bên trong tủ rack máy chủ quay ở tốc độ 20.000 vòng mỗi phút và được thiết kế để hoạt động liên tục 24 giờ một ngày trong nhiều năm. Tâm của mỗi chiếc quạt như vậy có 2 đến 4 ổ bi, mỗi cái có đường kính ngoài chỉ 10mm trở xuống. Bên trong ổ bi là các viên thép đánh bóng siêu nhỏ trượt trên một lớp mỡ mỏng. Một sản phẩm cơ học cổ điển, nhưng vẫn là phần cốt lõi để giữ cho máy chủ AI không tự nướng chính nó.

Những vật liệu nhỏ âm thầm đóng vai trò vận hành thế giới AI - Sharevina.com

Hình ảnh minh họa cho Những vật liệu nhỏ âm thầm đóng vai trò vận hành thế giới AI. Ảnh: Tư liệu

Minebea Mitsumi, công ty Nhật Bản, sản xuất phần lớn ổ bi nhỏ nhất thế giới. Ngoài quạt máy chủ, ổ bi của họ còn được dùng trong bộ truyền động ổ cứng và máy bơm chất lỏng cho hệ thống làm mát bằng nước. Mỗi tháng công ty này sản xuất 350 triệu chiếc, tức hơn 4 tỷ chiếc mỗi năm. Vậy mà họ vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu với tình hình AI bùng nổ như hiện tại.

Khi cuộc đua AI biến những linh kiện nhỏ thành cơ hội lớn

Có một cách nhìn khác về cuộc đua AI mà ít người nghĩ tới. AI không chỉ là cuộc đua giữa OpenAI, Anthropic, Google. Nó cũng là cuộc đua của hàng chục công ty linh kiện ít tên tuổi, phần lớn ở Nhật và Hàn Quốc, đang sản xuất những thứ nhỏ đến mức mắt thường khó nhìn thấy nhưng quyết định việc cuộc đua đó đi nhanh hay chậm. Mỗi con chip NVIDIA cao cấp được lắp ráp tinh xảo thực ra cần đến hàng chục nghìn linh kiện đi kèm để có thể hoạt động được trong máy chủ thật. Mỗi máy chủ cần hàng chục nghìn cái nữa để hoạt động trong tủ rack. Mỗi tủ rack cần hàng triệu thứ nhỏ xíu để hoạt động trong trung tâm dữ liệu. Và mỗi trung tâm dữ liệu, anh em đoán xem, cũng cần đến hàng tỷ linh kiện như vậy mới vận hành được. Có lẽ khi anh em đọc bài này, ở một nhà máy nào đó tại Nhật hay Hàn, dây chuyền đang sản xuất hàng triệu MLCC mỗi giờ, hàng chục nghìn mét cáp quang mỗi ngày, hàng trăm triệu ổ bi mỗi tháng. Tất cả để phục vụ cho mô hình AI tiếp theo mà các công ty công nghệ lớn đang chuẩn bị ra mắt. Phần lớn người dùng AI sẽ không bao giờ nghe tên các công ty này, nhưng nếu không có họ, có lẽ ChatGPT và Claude sẽ không thể trả lời câu hỏi của anh em.

Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.