Phần Lan chuẩn bị chôn chất thải hạt nhân trong hầm chứa ở độ sâu hơn 400 mét

Phần Lan đang lên kế hoạch đóng gói nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng và chôn chúng trong một “hầm mộ” khổng lồ dưới lòng đất mang tên Onkalo. Chất thải hạt nhân sẽ được đặt trong các thùng kín nước bằng đồng và chôn ở độ sâu khoảng 400 mét, trong một vạt rừng ở phía tây nam Phần Lan. Cơ sở này nằm gần 3 lò phản ứng nằm trên đảo Olkiluoto và cách Helsinki khoảng 240 km, tại đây chúng dự kiến sẽ được lưu giữ trong 100.000 năm. Theo Posiva, công ty phụ trách xây dựng hầm Onkalo, tính đến năm 2020 có hơn nửa triệu mét khối đá rắn đã được dời khỏi địa điểm này để nhường chỗ cho công tác xây dựng. Trước đó, họ đã tiến hành rất nhiều cuộc thử nghiệm và khảo sát để tìm hiểu xem nơi này có phù hợp để xây kho chứa chất thải không. Hoạt động chôn lấp sẽ được chính thức tiến hành vào năm 2025 hoặc 2026.
Hình ảnh minh họa cho Phần Lan chuẩn bị chôn chất thải hạt nhân trong hầm chứa ở độ sâu hơn 400 mét. Ảnh: Tư liệu
Các công nhân đang kiểm tra một đoạn hầm Onkalo. Do được đào rất sâu nên Onkalo không phải là nơi chôn mọi loại chất thải, mà chỉ dùng để chôn chất thải hạt nhân cấp cao (HLW), tức là nhiên liệu đã qua sử dụng từ nhà máy điện hạt nhân. HLW là loại có tính phóng xạ nhất và tạo ra rất nhiều nhiệt. Một phần trong đó chứa các đồng vị phải mất từ hàng ngàn đến hàng triệu năm để phân rã hết, nên bắt buộc phải cách ly chúng khỏi sinh quyển trong thời gian dài.
Hình ảnh minh họa cho Phần Lan chuẩn bị chôn chất thải hạt nhân trong hầm chứa ở độ sâu hơn 400 mét. Ảnh: Tư liệu
Hai loại ít nguy hiểm hơn là chất thải cấp thấp (LLW) và cấp trung gian (ILW). LLW là những thứ chẳng hạn như giấy, giẻ lau, các trang thiết bị, dụng cụ và quần áo. Chúng có chu kỳ bán rã ngắn nên chỉ cần xử lý ở các cơ sở nằm gần mặt đất. Còn ILW là những món như nhựa, hóa chất và các bộ phận của lò phản ứng, có tính phóng xạ trong thời gian dài hơn nên cần được đặt trong những thùng chứa bằng bê tông hoặc thép, nhưng cũng chưa cần phải đặt sâu hàng trăm mét như HLW. Dự án Onkalo có hai hạng mục chính là nhà máy đóng gói chất thải trên mặt đất và hầm chôn lấp. Nhà máy đóng gói đã lắp đặt gần xong các hệ thống cuối cùng. Còn cơ sở chôn lấp cũng đã đào xong, bao gồm một đường hầm tiếp cận theo hình xoắn ốc hơi vuông, bốn trục thẳng đứng (thang máy chở nhân sự, thang chở thùng chất thải và hai trục thông gió để không khí ra/vào), dưới độ sâu từ 420-437 mét có hàng loạt đường hầm nhánh để đặt chất thải và các phòng kỹ thuật.
Hình ảnh minh họa cho Phần Lan chuẩn bị chôn chất thải hạt nhân trong hầm chứa ở độ sâu hơn 400 mét. Ảnh: Tư liệu
Sơ đồ cơ sở chôn chất thải hạt nhân Onkalo. Năng lượng hạt nhân hiện cung cấp khoảng 9% điện năng toàn cầu, vì vậy việc một hầm chứa tiên tiến như Onkalo được triển khai sẽ là cột mốc lớn cho cả Phần Lan lẫn ngành công nghiệp điện hạt nhân quốc tế. Dự án tiên phong này còn được giới chức Phần Lan kỳ vọng là hình mẫu cho hoạt động chôn lấp chất thải hạt nhân của nhiều nước trên thế giới. Theo [1], [2].
Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.
