Iron Dome, Hệ thống phòng thủ tên lửa siêu hiệu quả của Israel

Iron Dome (Vòm Sắt) là một hệ thống phòng không của Israel, được phát triển từ năm 2005 bởi công ty Quốc phòng Tiên tiến Rafael và công ty Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Israel (IAI). Hệ thống này được thiết kế để đánh chặn và tiêu diệt tên lửa tầm ngắn cũng như đạn pháo bắn ở khoảng cách từ 4-70 km và có thể rơi xuống các khu vực đông dân cư. Iron Dome được triển khai lần đầu vào tháng 3/2011 gần thành phố Beersheba. Hệ thống này lần đầu tiên đánh chặn thành công một tên lửa vào ngày 7/4/2011. Tính tới tháng 3/2012, Iron Dome đã bắn hạ 90% số tên lửa mà lẽ ra sẽ rơi xuống các khu vực đông dân cư. Cuối năm 2012, Israel hy vọng tăng phạm vi đánh chặn của Iron Dome, từ tối đa 70 km lên 250 km và làm cho nó linh hoạt hơn để có thể đánh chặn tên lửa đến từ hai hướng cùng một lúc.
Hình ảnh minh họa cho Iron Dome, Hệ thống phòng thủ tên lửa siêu hiệu quả của Israel. Ảnh: Tư liệu
Tính riêng từ tháng 10/2023, hệ thống phòng thủ tên lửa Iron Dome đã chặn được hàng nghìn quả rocket và tên lửa. Trong hơn một thập kỷ, hệ thống trị giá hàng tỷ đô la này rất quan trọng trong việc bảo vệ các thành phố của Israel và ngăn chặn nhiều thương vong. Đa số tên lửa đều bị Iron Dome đánh chặn và chỉ có số ít vượt qua được nó.
Cấu tạo và cách hoạt động của Iron Dome
Hình ảnh minh họa cho Iron Dome, Hệ thống phòng thủ tên lửa siêu hiệu quả của Israel. Ảnh: Tư liệu
Cách hoạt động của Iron Dome. Hệ thống này được thiết kế để chống lại tên lửa tầm ngắn và đạn pháo cỡ 155 mm với tầm bắn lên tới 70 km. Theo nhà sản xuất, Iron Dome sẽ hoạt động cả ngày lẫn đêm, kể cả trong điều kiện thời tiết bất lợi và có thể ứng phó đồng thời với nhiều mối đe dọa. Iron Dome có ba thành phần trung tâm như sau:
Hình ảnh minh họa cho Iron Dome, Hệ thống phòng thủ tên lửa siêu hiệu quả của Israel. Ảnh: Tư liệu
Radar Elta EL/M-2084.
Hình ảnh minh họa cho Iron Dome, Hệ thống phòng thủ tên lửa siêu hiệu quả của Israel. Ảnh: Tư liệu
Trung tâm điều khiển BMC.
Hình ảnh minh họa cho Iron Dome, Hệ thống phòng thủ tên lửa siêu hiệu quả của Israel. Ảnh: Tư liệu
Đơn vị khai hỏa của Iron Dome có thể nằm cố định (trái) hoặc được chở bằng xe tải (phải). Radar của hệ thống được gọi là EL/M-2084. Nó phát hiện quá trình phóng tên lửa và theo dõi quỹ đạo của nó. Bộ phận BMC tính toán điểm tác động theo dữ liệu được báo cáo và sử dụng thông tin này để xác định xem mục tiêu có phải là mối đe dọa đối với khu vực được chỉ định hay không. Chỉ khi mối đe dọa đó được xác định, thì tên lửa đánh chặn mới được phóng đi để tiêu diệt tên lửa đang lao tới. Theo Rafael, hiệu quả của Iron Dome đã được cải thiện đều đặn kể từ lần đầu tiên nó tiêu diệt thành công một tên lửa vào tháng 4/2011, đạt tỷ lệ thành công khoảng hơn 90%, dù có một vài nghi vấn về con số trên. Đặc biệt trong cuộc tấn công tên lửa và UAV ngày 13/4/2024, tỷ lệ này lên đến 99%.
Hình ảnh minh họa cho Iron Dome, Hệ thống phòng thủ tên lửa siêu hiệu quả của Israel. Ảnh: Tư liệu
Các lớp phòng thủ cao hơn
Iron Dome chỉ là lớp dưới trong mạng lưới phòng thủ tên lửa của Israel vì nước này cũng có các hệ thống cho các loại đạn từ tầm thấp đến tầm trung, ở tầng khí quyển cao và ngoài khí quyển. Chẳng hạn ở tầng cao hơn có David’s Sling, lớp giữa của mạng lưới phòng không, được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo và hành trình cũng như tên lửa từ tầm trung đến tầm xa, đã hoạt động từ năm 2017. Được phát triển bởi Rafael và công ty quốc phòng Mỹ Raytheon, David’s Sling được thiết kế để chống lại rocket và tên lửa bắn ở khoảng cách từ 40 đến 300 km. Cao nhất là các hệ thống Arrow 2 và 3 được thiết kế để đánh chặn tên lửa bay bên ngoài bầu khí quyển và tạo thành mạng lưới phòng không cấp cao nhất của Israel. Hoàn thành năm 2017, Arrow 3 lần đầu tiên được thử nghiệm trong tác chiến vào năm 2023, đánh chặn một tên lửa bắn về phía thành phố Eilat. Được đồng tài trợ và phát triển với Hoa Kỳ, nó không dùng chất nổ như Arrow 2 mà chỉ dựa vào thiệt hại do chính vụ đánh chặn tạo ra.
Hình ảnh minh họa cho Iron Dome, Hệ thống phòng thủ tên lửa siêu hiệu quả của Israel. Ảnh: Tư liệu
Những nước quan tâm đến hệ thống Iron Dome
Năm ngoái, Ukraine đã yêu cầu Israel cung cấp hệ thống Iron Dome và các thiết bị phòng không khác để chống lại tên lửa đạn đạo và UAV, tuy nhiên việc này không thành. Một số nước cũng bày tỏ sự quan tâm đến việc mua hệ thống Iron Dome trong những năm gần đây, bao gồm Đức, Romania và Ấn Độ. Còn Mỹ đã mua ít nhất hai khẩu đội. Iron Dome thể hiện một tiến bộ công nghệ đáng kể, hoạt động được trong nhiều điều kiện thời tiết và ứng phó đồng thời với nhiều mối đe dọa. Việc triển khai nó đã tăng cường đáng kể cho an ninh của Israel, vô hiệu hóa hiệu quả mối đe dọa bằng tên lửa từ các khu vực lân cận. Với những cải tiến liên tục và hiệu quả đánh chặn cao, Iron Dome sẽ tiếp tục là một thành phần quan trọng trong chiến lược phòng thủ của Israel và là hình mẫu cho các hệ thống phòng thủ tên lửa trên toàn cầu. Theo [1], [2].
Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.
