Lần đầu tiên chụp được trạng thái vướng víu lượng tử

Trong quá trình nghiên cứu hiện tượng rối hạt trong thế giới lượng tử, các nhà nghiên cứu ở Đại học Ottawa và Sapienza, ở Rome, Ý, đã chụp được một hình ảnh trông giống như biểu tượng “âm – dương”. Bức ảnh được chụp bằng một chiếc máy ảnh tiên tiến với độ chính xác nano giây tại thời điểm các photon chồng lên nhau để nghiên cứu đặc tính của chúng. Tóm gọn luôn, thành công của nghiên cứu không phải dừng lại ở tấm hình âm dương này mà là một cách chụp lượng tử, giúp nghiên cứu lượng tử nhanh hơn, đẩy nhanh thời gian ra đời của máy tính lượng tử vào một ngày nào đó trong tương lai. Bên dưới đây là chi tiết hơn xíu cho anh em nào muốn đọc. Mình tổng hợp lại.
Lượng tử là cái gì?
Một cách dễ hiểu, chắc hồi nhỏ đi học chúng ta đã nghe tới “lưỡng tính sóng – hạt” của ánh sáng. Và trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đang đi khám phá những đặc tính nằm giữa 2 trạng thái đó. Để làm được điều đó, nhóm nghiên cứu đã tìm ra được một kỹ thuật mang tính đột phá để “chụp” được đặc tính sóng của các photon ở trạng thái vướng víu lượng tử.
Người ta nghiên cứu lượng tử ra sao
Các nhà khoa học còn cho rằng đặc tính sóng là thành phần quan trọng trong cơ học lượng tử và có thể dùng nó để nghiên cứu rõ hơn về trạng thái lượng tử của một hạt. Trở lại thí dụ sự liên quan giữa 2 chiếc giày, “đặc tính sóng” của giày sẽ chứa các thông tin như kích thước, màu sắc, trái hay phải,…. Tương tự như vậy trong khoa học, các nhà nghiên cứu sẽ mô tả hàm sóng của một hạt bằng các thông tin như vị trí, vận tốc, spin cùng các tính chất lượng tử khác. Tất nhiên, việc nghiên cứu đặc tính lượng tử của các hạt và biểu diễn nó dưới dạng hàm sóng không phải chuyện đơn giản. Để làm được điều này, các nhà khoa học sử dụng một kỹ thuật gọi là “chụp cắt lớp lượng tử”, trong đó sẽ thực hiện các phép đo đạc phức tạp nhằm xác định chiều, số lượng các tính chất hoặc đặc điểm riêng của hệ lượng tử đó. Trong cơ học lượng tử, mỗi chiều sẽ đại diện cho một thuộc tính riêng biệt có thể đo lường được, thí dụ như vị trí, động lượng, spin,… Khi nghiên cứu các hạt vướng víu hoặc các hệ lượng tử phức tạp hơn, số lượng chiều tăng lên đáng kể. Điều này có thể dẫn đến các hệ thống vướng víu tồn tại trong một không gian theo chiều cao, trong đó các chiều sẽ tương ứng với các đặc tính khác nhau của các hạt vướng víu.
Thí nghiệm lần này có ý nghĩa gì?
Và để cải thiện hiệu quả của thí nghiệm chụp, các nhà khoa học đã tìm tới kỹ thuật chụp 3 chiều hologram thay vì 2 chiều. Lần này, nhóm nghiên cứu sử dụng một giao thoa kế để tạo ra sự giao thoa ánh sáng nhằm ghi lại được hình ảnh cắt lớp 3 chiều trạng thái vướng víu lượng tử của các photon. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu thay vì chỉ bóng tối, chúng ta có hình ba chiều? Trong quang học cổ điển, ảnh ba chiều kỹ thuật số tạo ra hình ảnh ba chiều bằng cách sử dụng một giao thoa kế duy nhất – kết quả của sự giao thoa ánh sáng. Nhóm các nhà nghiên cứu do Ebrahim Karimi từ Đại học Ottawa dẫn đầu đã mở rộng khái niệm này sang lĩnh vực các photon vướng víu. Trong thí nghiệm, họ chồng các photon vướng víu cần nghiên cứu lên một photon khác đã xác định rõ trạng thái lượng tử, sau đó quan sát khoảnh khắc các photon chạm nhau cùng một lúc và kết quả là một bức ảnh hình âm dương như anh em thấy ở đầu bài viết. Nhóm nghiên cứu mô tả nó giống như 2 diễn viên mua đồng bộ động tác một cách tuyệt đối và chụp hình lại vậy. Và để chụp hình lại được khoảnh khắc này thì cần một máy ảnh. Trong nghiên cứu, nhóm đã sử dụng một thiết bị ghi hình công nghệ cao với độ chính xác lên tới nano giây, cho phép ghi lại và xác lập được mô hình phức tạp khi ánh sáng giao thoa.
Hình ảnh minh họa cho Lần đầu tiên chụp được trạng thái vướng víu lượng tử. Ảnh: Tư liệu
Nguồn thông tin: Tổng hợp và biên tập từ chuyên trang công nghệ.
